Betlehemsstjerna

.20. des.

Det har vore ymse teoriar om kva denne stjerna var. Vismennene frå Austerland hadde sett denne stjerna og kom til Jerusalem på den tida Jesus vart fødd. Desse mennene var nok stjernetydarar eller astrologar og dei såg gjerne teikn i stjernene. Den store lyssterke stjerna tydde på at det kunne vere ein konge som var fødd i Jødeland. Dei vende seg til slottet og konge Herodes vart straks interessert, men han var nok ikkje så kjend i profetiane, men det var skriftlærde som kunne fortelje kvar ein stor konge skulle bli fødd, nemleg i Betlehem i Judea.

Etterkvart har mange samla seg om at denne stjerna kunne vere ein såkalla konjunksjon mellom dei to største planetane i solsystemet, Jupiter og Saturn. Kvart 20. år er desse relativt nære i synsfeltet, og i år er dei så nære at det verkar som ei stjerne. Det er 400 år sidan dei var så nære. Eg har lese om at dei også var i ein liknande posisjon på den tida ein no reknar Kristi fødsel var, nemleg 7 år før vår tidsrekning.  Det er i morgon, 21. desember kl.19.30 det skjer, men fenomenet er også synleg dei to neste dagane. Problemet no er at det er gråver så eg vil nok ikkje kunne sjå den store stjerna.

Det kan vere at den såkalla store konjunksjonen er identisk med Betlehemsstjerna. I morgon er det også solsnu! Er det også eit samantreff?

Annonser

Josef

19. des.

I dag skal det handle om Josef, mannen til Maria. Det var ikkje mange i Nasaret som visste korleis det heile hang saman. Utanom Maria og Josef visste nok Elisabeth det og kanskje Johannes Døyparen, sonen til Elisabeth.

Josef må ha vore ein ærleg og rettvis mann. Vi les om at han fekk englebesøk fleire gonger. Den første gongen var då han fekk vita om graviditeten til Maria som han var trulova med. Han tenkte å skilje seg frå Maria, men han gjorde ikkje det då han hadde fått englebesøket. Den neste gongen vi høyrer om englebesøk var då han vart beden om å flykte til Egypt. Så fekk Josef eit nytt englemøte då han vart beden om å ta med seg Maria og Jesus og reise til Israelslandet igjen, for no var Herodes død.

Den vesle familien busette seg i Nasaret. Jesus vart kalla son av ein tømmermann, og det er truleg at Jesus måtte vere med og hjelpe far sin med arbeidet. Vi veit at Jesus fekk brør og i allfall ei syster. Så kjenner vi til då Jesus var tolv år og følgde foreldra til påskehøgtida i Jerusalem. Der i tempelet kom han i diskusjon med dei skriftlærde, og dei vart storleg imponert over Jesus.  Denne hendinga peikar fram mot den gjerninga han skulle få, og det stadfestar kven han var då han sa:»Visste de ikkje at eg måtte vere i huset til far min?».

Etter den hendinga høyrer vi ikkje meir om Josef.

Eg har tenkt litt over Josef, og den viktige rolla han fekk. Han høyrer også med i juleevangeliet.

 

 

 

 

Annonser

Nok å tenkje på

18. des.

Det har vorte mykje å tenkje på i det siste. Vaknar kvar  natt og ligg vaken før eg endeleg sovnar ei stund før det er på tida å stå opp.

No er det vaske, pynte og bakefase i større grad enn før. Til no har det vore berre kos med juleførebuing, men no er det alvor før vi kan roe litt ned før klokkene ringjer  julaftan. Det er denne fasen eg har ottast, stressfasen . Det er så rart med det. Kva er det vi har gløymt? Juletreet for eksempel. Det står i skogen enno. Eg har funne fleire tre som kan passe, men får ikkje henta tre før måndag. Då vert det ekspedisjon med tre barnebarn som kjem søndag og skal vere med på moroa. Dei gled seg til skogsturen. No tvilar eg på om toåringen har så mykje glede av det, men det skal tidleg krøkjast så han vert nok med.

I går vart det eit hefte i juleførebuingane sidan vi reiste til kommunesenteret og var med på ein demonstrasjon framfor eit viktig møte. Som eg skreiv i eit tidlegare innlegg: Kommunen vil sende elevane i bygda i ei anna himmelretning enn dei fleste foreldra vil. Då var hovudparolen «La bygda leve!». Det gjekk ikkje vegen og mange vart veldig skuffa. Sjølv er eg mest tilskodar no. Min innverknad er lik null.

I morgon vert det endå meir vasking, og julevask er ikkje noko vanleg reinhald. Då er det i mindre grad støvsuging og moppevask, men kryping på knea med vaskefilla,støvturking og pussing. Meterologane  fortel om stigande temperatur.  Høver bra det med tilstanden nett no, men over ti plussgrader rett før jula set inn er ikkje normalt.

 

 

 

 

Annonser

Minne frå Egyptens land

17. des.

Vi hugsar at etter at Jesusbarnet fekk besøk av vismennene få Austerland kom ein Herrens engel til Josef og sa: «Stå opp, ta barnet og mora med deg og røm til Egypt, og bli der til eg seier frå! For Herodes kjem til å leite etter barnet og vil drepa det.» Han stod opp , tok barnet  og mora og drog til Egypt same natta. Der vart han verande til Herodes døydde. Slik skulle det oppfyllast, det Herren har tala gjennom profeten: Frå Egypt kalla eg son min.»

For to år sidan var kona og eg på reise i Egypt. Det var ein tur med mange opplevingar. Her var det mange minnesmerke frå ei gammal historie. Vi fekk også høyre  soger om det som nett er sitert frå Matteusevangeliet. Vi kan kalle det legender, men vi veit at dette er forteljingar som har levd i munnleg tradisjon. På turen var vi på ein stad nær Nilen og sør for Kairo der det var ei vakker kyrkje som var bygd over ein stad der Josef, Maria og Jesusbarnet hadde budd ei tid under opphaldet i Egypt.  På biletet ser vi nedgangen til bustaden med ei dør. Dit ned kom vi ikkje. Guiden hadde god kunnskap om forteljingar knytt til Jesu opphald m.a. om under som hadde skjedd.

 

 

Komfyren

16. des,

Eg er så gammal at eg hugsar tida då maten vart kokt på ein vedomn, ja, endå til brød vart steikte der. Kan minnast at ein måtte følgje litt godt med på prosessen så ikkje brøda vart svartbrende. Hende det likevel at dei vart svidne, måtte vi ete skivene og med den trøysta at vi fekk god songstemme av dei svarte skorpene.

For min del var dette ei kort periode, for tidleg på 50-talet fekk vi elektrisk komfyr. Denne komfyren hadde ein klump på bakre plata. Der var eit magasin og dette magasinet låg under plata. Eg hadde ikkje noko innsikt i bruken av denne plata, men eg skjøna at ho hadde større varmekapasitet. Det var mange år  før vi fekk varmtvasstank slik at alt varmevatn måtte kokast på denne omnen. Kan tenkje meg at denne plata gjerne vart brukt til å skaffe varmevatn.

I dag har vi i vårt hus to komfyrar. Når kona lagar brød, hender det at vi brukar begge omnane. I eit anna hus, gamlehuset, har vi også komfyr. Som alt anna vert også komfyrar for gamle og eitt eller anna sviktar. Då er det tid for utskifting. Det skjedde i dag. Ingen ny komfyr, men ein pent brukt til 200 kr. Så får vi vona at  turistane våre set pris på ein ny gammal Grepaomn.

Bygd i krise

15. des.

Byane veks og bygdene vert utarma. Dette er ikkje ei overdriving. Dei fleste unge som har fulltført vidaregåande utdanning finn vegen til byane. Dei fleste i bygda. her er pensjonistar. Alle må forstå at dette ikkje kan halde fram stort lenger. Stoda har lenge vore stagnasjon, og det vi no ser er tibakegang.

Austefjorden er no snart ribba for alt. Det er siste året med skule i bygda, og det er ein bitter strid om kvar elevane skal gå. Kommunestyret har bestemt at alle elevane skal til ein skule som foreldra går i mot fordi det vil føre til ein umogleg kvardag. Dei yrkesaktive i bygda reiser på jobb i retning Volda, medan politikarane vil sende elevane til Grodås veg. stikk motsett.

Bygda treng at fleire finn vegen attende til bygda for dette går ikkje stort lenger. I dag er her nesten ikkje arbeidsplassar så dei som bur her må pendle. Fleire born og unge vaksne vil gje nytt liv i bygda.

Det finst dei som vil tibake til bygda, men møter eit strengt regelverk når det gjeld kvar dei kan få bygge. Vernet om dyrka jord er sterkt og kompromisslaust. Samstudes ser vi at nesten ingen gardar vert drivne av dei som bur på gardane. Det meste av graset vert slege, rundballa og selt til bønder som driv stort og gjerne må køyrast ut av bygda. Dei som bur i husa er anten pensjonistar eller folk som bur her, men arbeider utanfor bygda.

No er det på tide at dei styrande vaknar og tek konsekvensen av den sørgjelege utviklinga. Levande bygder er avhengig av at det vert lagt til rette for at folk kan få bygge på bygda. Dette må bli eit mål i det nye året.

 

 

Også ei julekake

Inga perfekt jul utan ristoppar. Dei heitte noko anna i min barndom. I dag kan ikkje den nemninga nyttast for då er vi rasistar. Laga av ris, men det er berre førebokstaven og slett ikkje smaken. Smaken og lukta tyder på at sjokolade er ein viktig ingrediens, både kokesjokolade og etesjokolade, egg og smør. Ja, til og med sukker som om det skulle vere naudsynt.

Mor brukte å lage ristoppar så her er det tradisjon. Andre viktige småkaker var sirupsnippane. I mangel av stor nok kakeboks vart dei lagra i det vi kalla hylkje. Det er eit slag spann budeiene brukte til å frakte mjølka heim frå sætra med, og det hadde selar. Eg skulle ha teikna det, men du kan prøve å «gugle». Dette hylkjet stod i eit kott på loftet. Det hende at vi ungane fann vegen dit og fann oss ein sirupsnipp så lengs der fanst.

No er det jamnt slutt med å skrive om julekaker i år. Eg set eit høveleg punktum med ein illustrasjon som syner at vi har produsert ristoppar. Jula kan kome. Berre ti dagar att, nok tid til å bere ved, vaske golv,tørke støv og hente juletre

|

 

Lucia

 

 

 

 

13. des.          Luciadagen

 I dag var det tidleg opp for å sjå og høyre Bergen Domkirkes Pikekor. Eitt av våre barnebarn er med. Ho måtte stå grytidleg opp og var nok skikkeleg nervøs. Jentekoret song ein heil time med både kjende og mindre kjende melodiar. Luciaframføringar er alltid stemningsfulle med lys, song og musikk.

Vi brukar ikkje å sjå på mobilen under frukosten, men i dag hadde vi mobilen framfor oss og fekk både sjå og høyre.

I min barndom var det ingen Luciatradisjon. Feiringa av Luciadagen har vore meir utbreidd i Sverige enn her i landet, men er no vanleg i skular og barnehagar i vårt land. Til denne dagen vert det baka spesielle bakverk, lusekattar. Det er ulike tadisjonar men den mest vanlege er feiringa av den heilage Lucia på Sicilia som vart martyr under kristendomsforfylgingane i Romarriket. Luciasongen, eller » Santa Lucia», er opphavleg napolitansk.

 

 

 

 

 

Barndomsminne 3

12. des.

Når ein har levd i trekvart århundre, er det mange julekveldar å minnast. Då er det pussig at eg ikkje kan skilje ut ei  ut ein einaste å fortelje om. Barndomens julekveldar var heime hos far og mor på Kalvatn. Fire syskjen, mor og far og ofte tante Oddlaug. Same programmet kvar jul. Om det var kvit eller grøn jul, minnast eg heller ikkje, men det var truleg snø for barndomens vintrar var snørike.

Vi reiste aldri til kyrkja på Fyrde julaftan, og der var heller ikkje gudsteneste då. Vi høyrde ikkje kyrkjeklokkene når klokka vart fem. Det var i så fall på radioen. Middagen som alltid var pinnekjøt, vart kalla julaftasteik,  var unnagjord på kjøkenet før fjøstid. Så gjekk foreldra i fjøsen. Vi borna hjelpte gjerne til med fjøs-stellet når vi vart store nok, men denne kvelden slapp vi alltid det. Programmet gjekk vidare nokså snart. Eg kan ikkje hugse om vi gjekk rundt juletreet før pakkeutdelinga, men juletregang var obligatorisk.

Julekvelden vart den lengste kvelden i året, og den gildaste. Mor fortalde at eg ei julenatt reiste meg i senga og sa i svevne: «Til og frå til og frå!» Undermedvetet arbeidde vidare med gåveutdelinga.

Første juledag var alltid eit antiklimaks for då måtte vi halde oss i ro, ikkje juleselskap eller leik i lag med andre born i grenda. Då vart det mest å leike med det vi hadde fått, eller kanskje lese i ei bok eller eit julehefte.

 

Barndomsminne 2

11. des.

Mitt ambivalente forhold til julenissen og alt hans vesen skriv seg nok frå ei oppleving i eitt av mine tidlege barneår. Det var ein mørk kveld det brått dukka opp eit skremmande syn. Andletet i kjøkenglaset var opplyst. Eg vart livredd! Nissen var ikkje noko koseleg syn . Det var meininga at eg skulle bli skremd og det vart eg til gagns. I ettertid har eg forstått kven spøkefuglane var.

Jula var elles berre positiv, særleg julekvelden med alle pakkane. Eg hugsar levande ein julekveld då alle pakkane var opna og alt var fryd og glede. Då var det ei tanke slo ned i vesle Harald: » Det plar kome snakedagar etter kakedagar!» Det var nok første gongen eg fekk ein slik tanke, sidan veit eg at det ikkje er så uvanleg å få slike tankar når noko er verkeleg kjekt og ein kan kjenne seg rik. Ordtaket var det lærarinna  som hadde kome med i ein skuletime. Etterkrigsgenerasjonane har fått oppleve både oppgang og nedgang, men ikkje slike påkjenningar som «dei harde trettiåra».