Breiband til bygda

No skal det bli breiband også har på Folla. Dette er eit stort og viktig framsteg for buplassen. Vi har ei viss historie å vise til når det gjeld den teknologiske utviklinga her som på andre plassar der det har vore vanskar med å få ta i bruk tekniske nyvinningar. Då vi busette oss her på vestsida av Sunndalen, var det  berre skuggar då vi skulle sjå fjernsyn. Løysinga vart ein halvprivat omformar heilt til vi som mange andre fekk parabol.

No ser eg fram til å få bort parabolane. Det er ikkje problemfritt når det kjem ei skikkeleg regnbyge frå sør. Då misser vi gjerne både lyd og bilete. Om eitt år er det slutt på koparleidninga til telefon og internett. Når det gjeld internett, er her ustabil og heller dårleg dekning. Får dottera og mannen hennar bygge og bu her, vil dei få eit tenleg internett noko som er heilt naudsynt.

Annonser

Framleis liv på garden?

Er det verkeleg grunnlag for spørsmålet om garden framleis er liv laga?  Vi som bur her har hatt arbeid utanfor bruket. Dei tidlegare generasjonane har livnært seg ved arbeid på garden. Vi har inga buplikt, men driveplikt. Driveplikta vert oppfylt når ein får nokon til å bruke jorda, nokon som ikkje bur på bruket. Dei fleste som bur i bygda her og eig garden dei bur på, driv ikkje sjølve, men får nokon til stelle med jorda. Det vil i praksis seie at nokon gjødslar og slår graset.

No står ei dotter og mannen hennar klare til å ta over Ivafolla. Dei vil flytte frå Oslo og bygge hus her på garden. Dei har to born i tidleg skulealder. Vi som er her vil framleis få bu her så lenge vi lever. Dette er eit godt grunnlag for at slekta framleis får bu på garden.

Det er to grunnar til at det ikkje er sjølvsagt at dei får slå seg ned her.

1. I følgje kommunen er det vanskeleg å få løyve til å bygge eit tredje hus på garden.  Viss ein riv eitt av husa vil det vere plankekøyring å bygge eit nytt hus. Det vi kallar Gamlehuset er noko av sjela på garden. Det er godt brukande i sommarhalvåret, med det er for dårleg isolert  til å vere heilårsbustad.

2. Det nye huset er tenkt plassert slik at noko av dyrkamarka vert nedbygt. Dette kan lett ordnast med å dyrke tilsvarande areal.

 

 

Annonser

Buplassen – litt historie

I går såg du bilete frå Folla som meir presist heiter Ivafolla. Det var ein Ivar som var opphav til dette namnet. Då er vi heilt tilbake til 1700- talet. Eg og kona utgjer den 10 generasjonen her på garden. Til skilnad frå tidlegare generasjonar, har vi ikkje drive garden sidan vi tok over i 1972. Vi bur i det gule huset som vi flytta inn i tre år etter. Det kvite huset er frå 1890-åra og vart bygt av min oldefar. Martinus, på farssida.  I gamlehuset bur ingen, men det har i vår tid vore brukt i sommarhalvåret til turistar. Denne sommaren har huset mest vore brukt til ferieopphald for eigne etterkomarar. Dei har kosa seg storleg sidan vi har pussa opp og oppgradert huset m.a. med nye vindauge.

Kona og eg har sett bort frå at nokon av slekta vil kome og busetje seg her på garden og bli nye eigarar.  Det er ikkje så sikkert lenger.

Annonser

Nytt frå buplassen

Sunndalsfolla ligg i Sunndalen som er ei grend i Austefjorden. Garden ligg på vestsida av denne grenda og i bakgrunnen ser vi mot fjorden. På det neste biletet ser vi tunet på bruk 1 til venstre. Der bur kona og eg. For dei som kjenner oss, er ikkje dette noko nytt. Lat no dette vere som ei innleiing. Kanskje kjem det noko nytt  neste blogg. Vi har lagt bak oss eit halvår sidan sist eg skreiv, og det har  hendt eitt og anna.

 

 

 

Snart Mars

Ja, det nærmar seg mars, første vårmånaden. Eg er av dei som har fått nok av vinter og kulde, og difor er dagane med raude temperaturar velgjerande. Siste dagane har eg ikkje sett fuglar i hagen. Har dei frose i hel?

Mars, ja? Er det dit vi skal? Såg på marslandinga og var like imponert som alle andre, men ikkje forstår eg at nokon vil bu på denne planeten. Han gjer seg best på avstand denne raude kloda, for buande er han ikkje. Kom eg dit ville eg om- kome av heimlengt omgåande. Eg har skrive om marsreiser før og skal ikkje ta oppatt temaet. Viktigare no må det vere å redde det som reddast kan av den kloda vi har fått.

Eg har ikkje greidd å riste av meg følgjene av den stenge kulden vi hadde ein månad og meir. Kulde som fekk hus til å løfte seg og dører umoglege å opne. Skulle eg så ynskje meg ein planet der heller ikkje ullskjorta er i stand til å varme?

Eg ynskjer meg varme vindar, fuglekvitter – og barneborn på besøk.

Gammaldags vinter

Slik som no var vinteren i gamle dagar. Det knirkar når ein går over tunet, det minner om det vi kan kalle gnallefrost. Eg bergar meg gjennom dagane med å fyre i omnen og gå med ull nærast kroppen. Det vart bråstopp i skogsdrifta.  Ivar oppi skogen sende ei tekstmelding ein dag: » Er du lysten på ei gran?» Han fekk ikkje svar same dagen. -10 er då ingen ting mot Sibir, og der vert dei ikkje stogga av nokre kuldegrader.

Det finst alternativ til utearbeid. Vi saug oss på Gamlehuset, kårbustaden som har vore feriehus sidan 1986, kvar einaste sommar. No vert det renovering. Vindauga skal skiftast, og i dag tinga vi glasa med levering nærare påske. Igår gjekk eg laus på det som vert kalla bestestova. Her vart tømmerveggane kledde med plater ein gong på 60-talet. No skal dei opphavlege veggane fram. Det er ikkje fritt for at det drys litt mottemjøl, men vona er at det ikkje er altfor gale. Middel mot mott, nei det får du ikkje kjøpt lenger, så kva skal ein gjere? Trøysta er at dei breie plankane er rein al for det meste. Motten går helst på geitveden. Kanskje legg eg ut eit bilete eller to når eg har fått avdekt meir av fordums herlegdom.

Arbeid er eit probat middel mot brakkesjuke. På fjernsynet snakkar dei mest om korona. Eg har stor sett slutta med å sjå på sportssendingar. Det er i grunnen bortkasta tid.

Skogsarbeid

Det er ymse ein kan gjere ute i koronatida. Ein kan ta med motorsaga og felle ei gran eller fleire. No var det ikkje eg som fann på felle graner no i januar. Det var grannen som visste om at eg ynskte å få bort nokre rotvelta graner. Kanskje dei til og med kan vere salsvare? Det starta med det, men etterkvart  gjekk vi laus på store graner som framleis står loddrett. Dei er så store at får dei stå stort lenger, er det ingen som vil ha dei. Grannen er som eg, pensjonist, og han disponerer stor traktor og gravemaskin.

Det luktar godt av granbar og sagflis, men det er tungt arbeid å handtere ei motorsag, særleg når det kjem til kvistinga. Skogsarbeid er ikkje farefritt så ein må vere godt rusta med vernebukse og hjelm med høyrslevern og visir. Så er det å  lage ein felleskurd som gjere at grana fell i den retninga ein vil. Han Ivar brukar gjerne grabben på gravemaskin til å dytte treet i ynskt retning. Det kan og vere aktuelt å legge tau på grana og drage i rett retning med traktoren.

Då vi tok over denne garden, var her store graner som måtte fellast, ikkje minst fordi vi skulle bygge eige hus her og gjerne ville bygge av eigen skog. Det var mykje strevsamt fordi eg berre hadde ei motorsag og ei øks. For å få dei store granene tilå falle slik eg ville, brukte eg kilar. Det kunne vere spennande og eg var av og til litt redd, men det gjekk bra.  Verst var det at det kunne vere vanskeleg å starte saga. Kunne bli utsliten berre av å drage i startsnora.

Eg sagar altså ned granene fordi dei held på å bli for store. Det er berre utgifter for meg, men eg ser verdien av å hauste og rydde opp. Så eg let grannen få granene så kan han levere dei til slip eller sagtømmer. Alternativet er at dei rotnar på rot eller rotnar som rotvelte. Skulle eg leigd eit maskinfirma til arbeidet kunne det fort vorte eit minusrekneskap.

Det som elles er fint med eit slikt prosjekt, er samarbeidet med Ivar. Han er mykje røynd i mangt praktisk arbeid og vi trivst godt i lag.

 

Berte Johanne

I dag kom eg over eit avisutklipp, eit minneord om ei av formødrene mine. Berte Johanne var i «gamle dagar» eit mykje brukt namn og det er mange av dei på slektstreet. For meg er det berre ei og ho vart nemnd som Berte Johane. Far fortalde ikkje mykje om slekta si, men han nemnde ein gong at farmora gjekk og nynna. Eg gjev att minneordet om henne. Det stod i lokalavisa Møre og det var underskrive med «T». Rettskrivinga er noko gammaldags, men hugs at det vart skrive i 1931.

«Eit minneord.»

Austefjordens eldste kvinne Berte Johanne Kallvatn

vart fredag 27de under stor deltaking førd til sin siste kvilestad på Austefjordens kyrkjegard.

Ho vart fødd i Sundal 1833 og vart soleis 98 år. I tvo og tjuge års alderen vart ho gift med enkjemann Harald Kallvatn som hadde 2 born. Med han fekk ho eit barn og vart kort etter enkje. Sidan vart ho gift med bror til fyrstemannen, Per Kallvatn. Dei fekk 4 kjekke born, og dertil tok ho til seg ei liti morlaus gjente, og vart mest likso god mot henne som mot sine eigne born.

Ho var ei av desse lettliva, kvikke, men strævsame kvinnor, som fann si glede i arbeidet og var fornøgd i det små. Ho sat ved rokken  sin og spann like til ho var 96 år.

Mange er dei som hev gjenge inn og ut i den gilde heimen hennar i Haraldegarden, og fenge nyta godt av hennar gjestmilde, og vorte uppkvikka av hennar gode humør og gløgge ord.

Etter ein lang og trufast arbeidsdag stunda ho no etter å få sleppa heim til honom som tek imot alle som av hjarta trur på han. No fekk ho flytte, høgt elska og sakna av alle som stod henne nær.

Signa vere minnet hennar!»

Oldemor Berte Johanne fekk ei stor etterslekt. Det står i minne ordet at ho vart 98 år. Det mangla nokre dagar på det sidan ho vart fødd 3. april i 1933 og døydde 21. mars i 1931.

Nytt år

Sidan sist har det vorte eit nytt år. Juletreet er «avblomstra» og ute av huset saman med resten av pynten. Elles har eit nytt år med seg det meste av det som var i gamleåret. Vi dreg med oss hendingar, minner, problemstillingar.

I dag har eg passert ein alders minnepåle igjen. Det vart ei heilt anna feiring enn det eg har vore van med. Ingen gjestar utan oss to. Då er det godt at vi har telefon og internett. Vi har hatt eit par dagar med snøbyger som inneber rydding med snøfresar og spade.

Det vart ikkje meir i går. Skrivesperre! Etter snøveret vart det bikkjekaldt. I dag 13. januar er det tosifra minusgrader her på Folla. Har vorte lite gjort etter at eg pussa gardsplassen. Eg må ha gjort eitt eller anna for det er sårt ein stad i hoftepartiet. Får sjå om det vert betre til i morgon, men trur eg må vente med å kviste ferdig den grana som ligg oppe i skogbrynet.

Ser på dokumentar om Greta Thunberg,   den unge miljøaktivisten. Det er ei vekkjarrøyst, mest som profetane i Det gamle testamentet.

 

Juletrehenting

21. des.

Dette hadde familia sett fram til: Å feire jul på Sunndalsfolla. Dagen etter at dei kom, stod juletrehenting på programmet. Farfar og farmor hadde funne nokre bra tre på Kleivane. Det var ein heil ekspedisjon for å hente treet og dei fekk sjølve ta valet av tre. Slik skal det vere. Eg vonar borna vil hugse denne dagen. Dette er den kortaste dagen i året, og det var ein mørk morgon. Først i 10- tida var det lyst nok til å dra til skogs.

Det er ekstra kjekt for alle at familen kan feire jula på Sunndalsfolla. Det skulle dei gjere for eitt år sidan, men då vart storejenta sjuk att med den alvorlege diagnosen. Det har vore nedturar og oppturar, men no er ho frisk. Vi er alle svært takksame både til Gud og menneske.