Smak av vinter

 

Oktober kan vere lunefull. Etter mange dagar med finever, kan det brått bli regn og snø. Sist søndag var det slik. Kona ville på setra og vi la i veg med litt småregn i lufta. Vi nærma oss setra og regnet vart sludd. Men vi skulle lenger denne dagen, opp til setrevatnet som ligg omlag 400 m.o.h. Her vart det snø i råsa, men nokon hadde gått før oss nokon med store sko, og vi visste kven det måtte vere. Ein fjellvand granne som har gått stigane her i alle årstider. No var han i naustet for å sikre båten til vinteren. Det er kvar vår spennande om naustet framleis står. Kvar vinter går det mektige fonner her under Sunndalsnipa, men så langt har naustet fått stå. Det vert pakka inn i snø og verkar så langt å ligge trygt i den vesle vika.

 

Det er første gongen eg har gått i snø til naustet. Det vart heller ikkje nokon lang stogg for dagen er kort no. Vi la på heimveg og grannen først. Vi hadde vel gått hundre meter då eg merka at mobilen var borte. Eg hadde nok ikkje lagt han trygt i rette lomma på innsida av regnjakka. Eg fann lukkelegvis telefonen i råsa då eg nærma meg naustet. Godt at det ikkje var tjukk snøkave. Resten av vegen gjekk det greitt.

Fortsett å lese Smak av vinter

Annonser

Hausting

Hausten er tid for å hente inn grøde, for å utnytte ressursane. Det er ikkje berre snakk om det som veks i jorda eller over jorda, men om dyr som lever i skogen eller på fjellet.

Hjorten har vorte talrik siste åra, han har ikkje berre beita på fjellet og i skogen, men på dyrka mark og i hagar. Kvota har vorte auka for å redusere bestanden. I år vart det eit hopp i fellingsløyva. Vi fekk melding frå leiar i jaktfeltet at vi kunne få meir enn eitt dyr. Då vart det ei kolle og kalven. Begge dyra blei felte på garden her knapt 300 m frå huset.

Eg er ikkje jeger,  berre tek mot det vårt bruk har rett på. Så er det å stelle skrotten på beste måte, partere og lage til porsjonar. Mykje er best eigna til å lage kjøtkaker av. Det er også det som er mest arbeidssamt.

Når vi får hjorteskrotten i hus, er det alltid litt spennande om jegeren har vore heldig med skotet, eller i verste fall skota. Vi opplever gjerne at eit slakt kan vere heller blodig. Kva gjer ein då? Veit berre kva eg gjer. Skjer vekk alt som  er blodig.  Det vert som regel nok kjøt likevel.

Dei fleste likar å ete hjortekjøt, men det er ikkje få som helst vil sleppe balet med å stelle eit slakt. Dei betalar gjerne profesjonelle folk for å gjere arbedet. Sjølvom det er strevsamt arbeid, synest eg det er bra å gjere det sjølv. Ein kjem litt meir i kontakt med det haustingsarbeidet dette er.

Vi bur nærleiken av skogen og hjortar kjem på markane. Hjorten er no i brunst og bukkane brøler. Til denne tid i år har det ikkje vore særleg plagsamt, men det har vore haustar då hjorten har vore heilt nærleiken med brølinga si.

 

Annonser

Haust

Hausten er ei spennande tid. Det er ei tid då ein kan vente stormar, masse regn og dei første snøfluksene. Alle årstidene kan by på overraskingar. Som no siste dagane, overgangen til oktober. Då kunne ein vente rimfrosne marker. Istaden fekk vi temperaturar oppunder 20 grader. T-skjortever med andre ord.

Denne hausten fekk vi noko nytt som mange har undra seg over, ein grå dis som ikkje er skodde.  Meterologane har ei forklaring: Det er støv frå Aust- Europa, frå landbruket, frå åkrane. Dei søraustlege vindane har ingen respekt for landegrenser. Det er nett som då vi fekk atomstøvet frå Tsjernobyl etter brannen i atomkraftverket der. Vindane og veret har vi ikkje kontroll på.

Hausten har mange fargar. Somme går i fjellet heile året. Sjølv synest eg fjellet, ja, heile heile naturen er særleg vakker om hausten.

Det er haustferietid og biletet under er frå ein familietur sist veke.

 

 

 

.

Annonser

Kvar vart du av?

Eg har tenkt på kvar du vart av etter at eg stengde «døra»  for deg. Etter fleire neter med oppvakning etter at du surra mot vindauga, eller beintfram høyrdest ut til å skalle mot ruta, heldt tolmodet mitt på å ta slutt. Det var surt og kaldt med snø i lufta, men likevel heldt du eit liv der ute.

Så fann eg ut kvar du kraup inn i veggen i eit hol ved ventilen på soveromet. Då var det fram med tenlege reiskapar for å få ut ventilen. Gjesten kom ut av hiet og  flaug vekk. Då eg hadde fått tetta att tilkomsten, kom den digre humla att og byrja leite etter inngangsdøra. Då kjende eg at eg vart lei meg. Eg veit då at bieslekta er ei truga art, og eg veit at det er individ som er heilt naudsynte for livet på planeten. Så tenkte eg at humla kunne ha lagt egg inne i glavaen og no var sperra ute. Ei humle som overvintrar vert dronning og skal føre slekta vidare.

No vonar eg at denne humla har funne seg ein ny plass. Ho må gjerne finne seg ein ny plass i huset, men ikkje slik at ho øydelegg nattesvevnen.

Sein vår

«Når skaren ber i juni vert det sein vår!» Eg ser ut vindauga. Det er kvitt ute, snøen har lagt seg på mark og tre. Vermeldinga for komande veke er nedslåande. Kaldlufta ligg over heile kongeriket. Eg trøystar meg med at dei har det verre i Tromsø med godt over meteren med snø.

Det ser ut til at dette året har med seg meir enn korona. Vi er nøydde å halde oss heime, vi kan ikkje flyge til varmare land. Nordbuane må feriere i eige land. Kva med sommaren etter ein sein vår? Vi må feriere i eige land. Her er mykje areal, men det er nok ein tendens til at det fleire stader kan bli trangt om plassen. Vi får vone at vi snart kan kome nærare kvarandre enn ein meter.

Skulle ha skifta til sommardekk no, men det får vente. For nokre år sidan kom det snø i slutten av mai. Vi hadde besøk av barneborn og det vart laga snømann på plenen. Vi har ein liten åker, men eg er usikker på kva ein skal putte i jorda når snøen ein dag smeltar.

Skule i koronatida

I snart to månader har alle skular vore stengde. No er barnehagane og 1. – 4. klasse opna. Vi besteforeldra har ikkje fått møte barneborna. No fekk vi endeleg besøk, men alt er etter reglane. Ei heil familie kom på besøk og heldigvis har vi eit eldre hus på garden der dei bur. Alle fem borna går på skule, anten grunnskule eller vidaregåande. Det er rart at det er skule på Folla nokre dagar. I dag hadde to av jentene etablert seg under verandaen. Her fekk dei bra signal til mobil eller datamaskin. Kommunikasjon mellom elev og skule er heilt naudsynt

no, Det ser ut til at våre barneborn no har taket på dette. Det hjelper nok at foreldra ha heimekontor, og at faren jobbar i IT-bransjen. Det er nok heimar som har slite i denne tida.

 

Jomsviking

Det var kanskje ei lite oppbyggjeleg bok eg las denne påska. Boka er full av dreping og mishandling. No ja, viss ein ser på krimfilmar er dei kanskje ikkje betre. Inga forandring på 1000 år?

Eg var tidleg ute og las Snorre sine kongesoger i 11 -12 års alder. Kan ikkje hugse at eg miste nattesvevnen av denne lektyren sjølv om det var mykje blodhemn og slagskildringar.

Boka,» Jomsviking», av Bjørn Andreas Bull-Hansen er ei spennande framstilling av tida rundt år 1000. Torstein Tormodsson er forteljar og vi følgjer han frå han er i 12-årsalderen. Han er tydelegvis ein godt vaksen person når han ser tibake på livet. Han har levd i ei brytningstid og det er tydeleg at han kjenner til den nye trua som breier seg, men han ligg  fast i den norrøne gudelæra og livsmønsteret som følgjer med.

Vi møter han først i Vingulmark som var området aust for indre Oslofjord. Her opplever han at faren vert drepen på bestialsk vis og han sjølv vert slave og får jarnring om halsen. Ein slave var salsvare og det er nokon som eig han. Torstein vert seld til ein som bygg båtar og han er ein gåverik gut som snart får prøve seg som båtbyggar. Ros, han som drap faren hans, dreg vidare på nye strandhogg.

Det vil føre før langt å referere alt som skjer i ei bok på 574 sider. Torstein rømer frå heimstaden etter eit dramatisk angrep frå eit langskip. Han greier å få av seg slaveringen og legg ut på sjøen med båten, ein byrding, han sjølv langt på veg sjølv har bygd. med seg i båten har han ein hund som berre har tre bein der det fjerde bakbeinet er kort og deformert. Ferda går vestover og han vonar å finne ein eldre bror, Bjørn, som reiste ut i viking.

Torstein siglar og ror og hamnar på Orknøyane. Får du lyst å lese boka?

 

Tidtrøyte i ei coronatid

Det starta med pakke i posten. Innhald: Eit puslespel- 1000 bitar. Det såg i overkant vanskeleg ut. Puslespelet var ei gåve frå Siri. Ein dag hadde ho brukt på dette. Kona og eg har brukt mange dagar, men no er det endeleg komplett. Det har vorte reflektert mykje over kva som kvalifiserar for å bli god til å legge puslespel. Eg har ikkje noko godt svar. Det er kanskje trening som er

Det er eit ord som seier at «alt går for arbeid». No trur eg at alle kan greie å legge eit puslespel, men det kan ta lang tid. Når ein først skal gje seg ut på å legge eit puslespel med 1000 bitar så er ikkje Ålesund sentrum eit dårleg val.

 

 

Krigstilstand

Det er krig i verda, kamp mot ein usynleg og livsfarleg fiende, coronaviruset. Som i krigen er det mange falne og endå fleire såra. Midt i kampsona i Europa finn vi korresdentar som melder om krigens gang.
Eg har særleg lagt merke til Roger Sevrin Bruland, korrespondent for NRK i Berlin, men som også reiser til Italia og andre land i nærleiken av Tyskland. I dag har vi sett han rapportere frå Italia, frå Bergamo, eit område i Nord-Italia som er særleg heimsøkt. Her fekk vi sjå han bli utrusta til å gå inn på eit sjukehus. Han karakteriserte hospitalet som eit lasarett. Her er det dagleg ein intens kamp for å redde liv. Legane og sjukeplearane fortvilar over det som skjer. Mange greier dei ikkje å redde, også fordi dei manglar naudsynte hjelpemiddel. Vi fekk også høyre at fleire legar og sjukepleiarar har stroke med i kampen i Italia.

Eg har tenkt når eg har sett reportasjane til Bruland, at han er modig som reiser rundt slik og står i fare for å bli smitta. Odelsguten frå Utvik i Nordfjord har sikkert nokon heime som er redde for han.

Ikkje omsnakkande

Hugsar eit uttrykk som forelda mine og andre brukte: «Dekje omsnakkande». Alle forstår kva det vil seie å snakke om noko eller nokon. Meininga med utsegna tyder på at her er det noko vi ikkje ynskjer å snakke om. Men som alltid er det ofte nyansar i kva som ligg i ei utsgn. Sjølv oppfattar eg at det noko som er ille, kanskje svært ille  bortanfor det som er sømeleg, kanskje forferdeleg, forkasteleg, meiningslaust eller vanskeleg å finne ord for.

Somme vil kanskje meine at det er eit tabu. Dette er noko ein ikkje må snakke om. Slik oppfattar eg det ikkje.

Språket vårt har vorte fattigare sjølv om det har kome til nye ord og omgrep. Vi har utan tvil mist noko på vegen. Tidlegare var bruken av det engelsktalande kalla understatement, vanleg. I sagalitteraturen vert det i personskildringar sagt om ein mann «at han var ikkje liten». I røynda var denne personen storvaksen. Ein variant var at personen var heller stor.