At far min kunne gjera
Overskrifta er sitat av ein song dikta av A.O. Vinje. Eg trur at han der er mest oppteken av kva forfedrane hans har gjort «av gjevt og stort», som det står i diktet.
No har eg ikkje tenkt å skrive om alt det faren min gjorde. Det er likevel ei sanning at eg framleis har mykje av det han gjorde, friskt i minnet, sjølv om han gjekk bort for meir enn tretti år sidan.
I Busetnadssoga står det kort at han var smed. Eg lærte aldri noko av han i smia. Det var forresten ikkje lenger så aktuelt å lage ljå heime på garden då eg vaks opp, men eg var imponert over det han gjorde når han kvesste ei hakke eller minebor. Då hende det at eg fekk lov til å dra i belgen som skaffa luft til essa. Han gjorde fleire ting som eg aldri kom til å lære, som å rette eit sirkelsagblad som trong å bli retta opp så det gjekk beint i stokken. Det imponerte meg at han med å lage nokre krittstrekar og banka på sagbladet kunne får det tilbake til si rette stilling. Mest imponert vart eg av det han kunne gjere med eit fruktre. Han visste korleis han skulle skjere det, men han kunne også pode eit tre slik at det vart fleire fruktsortar på same treet!
Han brukte også dynamitt. Det var før det vart så strengt. Eg visste kvar han gøymde dynamitten, men eg snoka aldri der. Eg hadde i det heile stor respekt for han. Kan hugse at han ropte «Varsku her!» og «Fyr vere her!» Han sprang då han gjorde det, og det small. Det hende at eg var med og heldt mineboren, og var eg litt vinglete når eg heldt boret og snudde det i holet, kunne eg få feiselen ned over hendene. Eg fekk også prøve å slå på boret. Han hadde aldri kompressor eller bensindriven boremaskin.
Eg, jyplingen, var ikkje moden nok til å ha interesse for alt det han kunne ha lært meg. Han var i det heile ein praktisk mann. Sjølv om vi kunne vere nokså ulike når det gjaldt interesser, gav han meg gode haldningar til ein ballast i livet. Eg minnest han i takksemd.
