Pennesplitten

Volda har pennesplitten i kommunevåpenet. Tenk på det når vi no går vidare til noko som hende for meir enn hundre år sidan.

Vi er i skulestova på Kalvatn. Vi er midt i ein time og læraren sit bak kateteret. Kva han elles gjer, veit eg ikkje. På ein av dei næraste dobbelpultane sit to gutar. Ein av dei sit og fiklar med ein pennesplitt. Han stikk han ned i ein sprekk framme på pulten og lirkar litt på han, fram og tilbake. Brått sprett pennesplitten og tek ein fin boge gjennom lufta – og råkar skulemeisteren i eine øyreflippen og står der, som pil i ein blink.

Tenk deg skrekken for han som var skuld i uhellet. Tenk gjerne også på kva reaksjonen vart hos han som vart råka. Eg veit ikkje kva som hende i etterkant, men historia skal vere sann.

Volda fekk sitt såkalla kommunevåpen på 1980-talet. Du kan sjå på det som eit symbol på opplysning. Det er slett ikkje eit våpen.

 

 

 

Annonse:

Arveleg «skavank?»

Eg har store vanskar med å finne sko som høver på føtene mine.  Har tråla skobutikkar i Oslo for å finne sko som ikkje gneg på helen, og der omkring. Det brukar ende med at eg kjem ut med nok eit par ecco-sko.

I ein lengre telefonsamtale med eit søskenbarn der vi var innom ymse emne, fortel han at han ein dag kom i prat med ein som hadde tilknyting til ei bygd i Oppstryn. Denne karen klaga over at han hadde så» høge» helar at han hadde vanskar med å finne sko. Då kunne Knut fortelje at dette var eit velkjent fenomen. – Då skal du sjå vi er i slekt. meinte mannen. Då vart det min tur til å bli forundra. Der er forklaringa på at eg har slike problem med å finne høvelege sko. Det er ein arveleg «skavank» frå Floslekta. Ein av brørne mine går forresten også i Eccosko. Då har eg konkludert. . .

 

Gammalt nytt

Det er to månader sidan siste blogginnlegg. Lang pause. Sidan då har USA fått ny president.Kan bli skremd av denne figuren og alt han vil gjere . I dag la eg frå meg boka om sekstitalet skriven av Ketil Bjørnstad. Fengslande lesnad. Før eg les om syttitalet, skal eg lese Edvard Hoem si siste bok: «Land ingen har sett». Greitt å ha ein plan. Litt avveksling i kokamaten er også bra.

Kva var så interessant med sekstitalet? Eg hugsar litt frå 40-talet som småbarn. Barndomsminna er for det meste frå 50-talet. Ungdomstida reknar eg frå 1960 til eg vart gift i 1967. Bjørnstad var 8 år då eg var 16. Han skriv om mykje av det som hende desse åra på mange område.  Det slår meg at det er mykje eg ikkje har fått med meg. Slik sett er det lærerikt, sjølvom han er oppteken av område som eg ikkje har hatt særleg greie på. Han vart ein kjend pianist før han var 18 år, men skulegangen hans er ikkje mykje å skryte av.

Kanskje eg skulle skrive ei memoarbok?  Men så spør eg meg om det ville vere interessant for lesarane. Ketil Bjørnstad avslørar eiga utvikling og personlegdom. Veit ikkje om eg hadde greidd å vere så ærleg som eg opplever at han er. Det er nok enklare å skrive ein roman der ein kan bruke stoff frå eige liv og dikte i tillegg.

Trur eg får halde meg til bloggen inntil vidare.

4 oldefedre

Jon, Peder, Jørgen, Martinus. Som gammal lærar har eg lært at repetering er viktig. Felles for all dei nemnde, er at eg har lite kunnskap om kvar av dei. Alle levde det meste av liva sine på 18- hundretalet.

Jørgen Fredrik, far til min morfar, har eg skrive litt om før. Han var bonde på Saure i Hjørundfjorden  og dreiv Trondhjemshandel som attåtnæring. Han tente litt pengar, men miste det meste i det store krakket på slutten av 1920-talet.

Peder Johan, far til farfar, finst det ikkje bilete av. Han var bonde på Kalvatn og var gift to gonger.  Førstekona døydde og han vart gift oppatt med ho som først var gift med eldste broren hans, Harald.

Martinus, far til farmor, vart gift med ei jordataus her på Sunndalsfolla. Berte Johanne gjekk bort berre 52 år gammal. Martinus vart den eldste av oldefedrene, 94 år. Martinus var blind i mange år. Biletet under skal vere av Martinus, faren til mi farmor.

Jon, far til mormor, veit eg ingenting om. Han budde på Øvre Flo i Stryn. Det einaste eg har er eit bilete av, er huset der han budde. Det kjem kanskje i ein ny blogg.

img_3047.

Martinus Paulsson Hjorthaug fødd i 1838. Døydde i 1932. Legg merke til kleda. Det meste er nok heimevove vadmål. Skjorta er nok ikkje av silke, men ho er kledeleg. Biletet er sjølvsagt eit fargelagt svartkvitt-foto, eller kan det vere ei teikning/ måleri,

Eg er av bondeslekt.

Julekaker er ut

                                img_3051

Vi er gammaldagse. Julekaker er ut. Det er ikkje lenger inn-utkaker, det er ut. Eg er av gamlesorten og likar difor småkaker. Det vert nokre sortar i år også, men ikkje 7. Kakene du ser nærast, heiter silkekaker, eller sjakkruter. Når vi et desse , tenkjer vi på Noregs sjakk-konge. Alle julekaker skal etast med andakt.

Etterkomarane våre bryr seg ikkje om julekaker. Eg veit ikkje grunnen, men trur det har noko med sukker- og feittinnhald å gjere. Det er truleg positivt. Sukkeret i småkaker er kanskje farlegare enn anna sukker.

Her i heimen lagar vi julekaker fordi vi kjem i den rette førjulsstemninga. Det har først og fremst med tradisjon å gjere. I jula et vi lite av desse kakene. Julekaker  er snadder i januar.

I fjor laga eg krumkaker fordi det var venta. Vi sleit med å ete dei opp. I år har vi ikkje  lefser i hus. Dette er eit eksperiment. Eg ventar på reaksjonen. Ingen lefser til lutafisken julaftan.

Kva et borna våre og deira born? No tenkjer eg på dei som er så store at dei et vanleg mat.

Eg har tenkt å finne det ut.

Det er forresten ei julekake eg berre et ei av heile jula. Den lagar vi ikkje sjølve, men kjøper nokre hos bakaren. Smultringar.

Eg veit at julekaker er å få kjøpt, men dei smakar ingen ting.

Eg har ei tilståing til slutt. Dei sirupsnippane eg laga til jul, manglar litt sukker. Eg hadde store vanskar med å kjevle dei ut. Smuldrete deig! Kan ikkje forstå kvifor. Har i allfall ikkje noko med sukkeret å gjere.

Som du nok skjønar: Det vart dårleg stemning under sirupsnipplaginga.

 

 

Fortsett å lese Julekaker er ut

Vind i kasta

Det er er mykje snakk om veret. Det er ikkje så rart heller sidan vi har mykje og variert ver her  i nordvest. Regn. sludd, snø og vind, glatte vegar og dårleg sikt. Måtte likevel spisse øyra då ei på radioen fortalde om veret på sin heimstad no i ettermiddag. Det var» vind i kasta», sa ho. Ja, kva kunne no elles vere i kasta? Reknar med at det var vindkast ho snakka om. Det er vel mangt som kan fyke med vinden, ikkje minst når han er brå av seg.

Vind kan no elles etter gammalt brukast i ulike samanhengar. » Eg er so vindfull»! Det seier ein helst ikkje i finare selskap sjølvom det er eit anna ord for luft i magen.

 

Blakk fredag

Visste du at blakk er ein farge. Fargen har ymse variantar og er vel her på berget fargen på ein vestlandshest eller fjording. Fargen er bleikt gulbrun og har variantane: raudblakk, ulsblakk, brunblakk og gulblakk.  Har også høyrt nemnt lys brunblakk.

I dag har du hatt sjansen til å bli blakk. Det finst nok einkvan som vart det i dag, brukte resten av månadsløna sidan det var slike kjempegode tilbod. Eg fekk sjølv eitt på sms frå Ford. Hadde eg sagt ja til det tilbodet, måtte eg ha tømt sparekontoen, eller teke vegen til banken. Forresten hadde eg ikkje lyst på den modellen. Difor tenkjer eg at i dag har eg i motsetnad til mange andre, spart pengar på denne svarte fredagen.

Black Friday er visst ikkje berre i dag. Heile denne veka har det vore «fantasiprisar», såkalla dagtilbod.

 

 

Koseprat

Eg har forstått at det er viktig å kose seg. Det er på moten. Særleg dei som er på ferie eller lengre opphald i varmare strok, kosar seg. Dei ligg på stranda og let sola brune kroppen. Så går dei på restaurant og held fram med å kose seg med mat og drikke og prating om laust og fast.

Du kosar deg ikkje med arbeidet du må gjere, oppvask og anna vask, middagslaging, eller jobben du gjer og har betaling for. Du gjer ikkje noko meiningsfylt, du berre nyt livet, et potetgull og drikk attåt. Det er ikkje mange åra sidan ein også røyka inne når ein kosa seg. No må dei som røyker, gjere det ute, i all slags ver, og  då er ikkje det særleg koseleg.

Somme kosar seg med god mat. Dei ser gjerne ut deretter. Eg har ei kjensle av at kosing er eit mål i seg sjølv. No er vi menneske nokså ulike. Felles for alle , er likevel at kosen må kome innanfrå. Du kan ikkje kommandere folk til å kose seg.

Av og til lurer eg på om du må ha det koseleg rundt deg når du kosar deg. Det vert med luringa for kva som er eit koseleg rom eller uteplass, er det gjerne mange meiningar om.

Har du det koseleg, er temperaturen til å leve med. Du har ikkje vondt nokon stad, miljøet er harmonisk. Det er ingen som skjenner eller lagar kvalm rundt deg.

Den beste låten å lytte til når ein skal kose seg, er den med Halvdan Sivertsen. Varm kakao og Fantomet  er opptimalt kos.

Det er folk som ser koselege ut. Kvifor gjer dei det, tru? Neste gong du ser deg i spegelen, kan du stille deg spørsmål om du er ein koseleg person.

 

Godt gjort

img_3005

Denne mannen har lagt ned mange hjortar i si tid. Her poserer han ved ein som sonesonen har skote. Ivar er ein flink jeger og har sjølv felt om lag 150 dyr. Hjorten som heng her, vog 95kg og er ein ekte kronhjort.

Det har vorte fredelegare om natta no. Fleire neter vart eg vekt av intens brøling. Denne gossen var nok ein av dei som heldt meg vaken. Kronhjortar er ikkje eit vanleg syn på bømarka, det er helst koller, spissbukkar og kalvar. Når brunstida set inn første dagane i oktober, vert det meir liv i leiren.

Det er viktig med rett avskyting, meinar Ivar. Ein må ikkje skyte alle som skal føre slekta vidare. På dette jaktfeltet er det i år skote to kronhjortar på over 90 kg. Alle dei dyra vi fekk lov å skyte, er no felte.

Hjorten er eit flott dyr og vi vil gjerne ha han i skogane våre.

Vandal på ferde

img_2994

Stakkars tre! Kvart år, opptil fleire  gonger, er dette epletreet utsett for hærverk. Vedkomande vandal, eller kanskje det er vandalar, beiter på treet. Eg hadde ikkje før hausta siste eplet, før øydelegginga var eit faktum igjen. Store eple var det på eit tre med friske greiner og blad. No fann eg det bladlaust og jammerleg nedbeitt.

Eg hadde teke åtgjerder ut frå tidlegare røynsler. Hadde hengt på raude band og dryssa blodmjøl rundt treet. Men eg har kanskje meg sjølv å takke. Tok vekk «fugleskremselet» i vår. Det skulle ha vore der. Det var berre ei etterlikning av meg sjølv med ei gammal boblejakke og ein hatt på ein staur. Viss eg ville berge dette velsmakande treet, skulle eg ha gjerda det inne med tre meter høgt gjerde.

Eg veit kven som stendig legg sin «elsk» på treet. Det er hjorten. Det hjelper ikkje at dyret hamnar i ein eller annan  frysar og deretter i gryta. Eg er lei meg og ynskjer han dit peparen gror kvar gong han har vore på ferde.