Julestemning

Eg har slutta å jakte på julestemninga. Det er ein absurd tanke å tvinge fram ei stemning. Det er ikkje to juler som er heilt like, nett som med livet elles.

Ei julestemning må sjølvsagt vere positiv. Det er ingen som kjem i julestemning når dei tenkjer på vonde ting som har hendt i ei eller anna jul. God julestemning er full klaff i kjenslelivet.

I desse dagar har vi slikt ver som vi hadde i min barndom på femtitalet, snø og kulde! Det stemmer med den plakaten som vi alltid brukte å henge opp når det var jul. Motivet var  vinterlandskap med kanefart etter vegen, gardar og sjølvsagt eit kyrkjespir litt i bakgrunnen. Det gav meg alltid julestemning i barndommen.

Lukta av appelsin minner meg om julefesten på skulehuset. Då fekk vi borna alltid kvar si appelsin av læraren. Det var ikkje flust med appelsiner den gongen.

Lukta av pinnekjøt eller julesteik som vi sa i «gamle dagar,» skaper julestemning. Sidan det er slik, likar eg ikkje å ete julekveldsmat gong etter gong i adventstida. Vi hadde forresten same menyen på nyttårskvelden, men kom likevel ikkje i julestemning.

For meg er julestemninga samansett. Ei stemning skal helst ikkje analyserast. Då vert det som med ei forelsking. Ein analyse her kan føre til at tvilen  melder seg.

Nokon meiner at «Julekveld i skogen» på radio skaper den rette julestemninga. Eg er ikkje avhengig av ein slik parodi for å kome i rettstemning. Då vil eg heller halde fram klokkeringinga på radio før jula set inn. Då er eg oppteken og gjerne litt stressa med å få ferdig julemiddagen.

Eg trur at for meg er det aller viktigast at eg ikkje er åleine på julekvelden. Det teiknar til å bli fullt hus i år!

Annonser

Julegran

Overskrifta kunne vore juletre. For meg er det gran som gjeld. Eg kan hugse frå oppveksten at det av og til var fure. Nei, det må vere gran frå eigen skog. Dei som meiner å ha vit på det seier at det er ein dårleg sort gran som veks i min skog. Kan godt vere at mi gran dryssar mykje fortare enn den som vert kjøpt på torget og heiter edelgran. Det er ikkje nokon stas med å ha eit tre inne i stova til langt ut i januar.

Her på bruket skulle ein vel helst hatt ei einebuske. Det hadde broren til bestemor som budde her til midt på femtitalet. Då han gjekk bort, vart det gran. Han ville sjølvsagt at alle graner skulle få vekse opp til store tre som kunne bli material. Jau, hjelpe meg vart det ikkje både nok og for mykje graner både her og der. Grana veks som ugras. Sjølv om ho er ugras, vil eg ha ei inne i stova når det er jul. No skal eg straks ut og vade snø for å få tak i ei gran til. Ho skal vere festtre i romjula. Reknar med at eg må finne ei som er ca 4 m.  Grana som skal stå i stova har eg henta før. Ho må nok opptinast.

Annonser

Julehelsingar

I år som i fjor: Seint ute! Det var ingen pakkar å sende, men så var det julebrev eller i det minste kort til dei ein fekk livsteikn frå i fjor på denne tida.

4. søndag i advent. Det må då vere deadline for å sende julehelsing til slekt og vener innanlands. Eg dryger det så lenge eg kan. Er det verkeleg så kvidesamt å skrive nokre ord om seg, sitt og sine. Ja, det er trege saker. Å sende julekort med god jul og godt nytt år, det gjr eg berre ikkje. Då tenkjer gjerne mottakaren: Er alt vel sidan det ikkje står meir, eller det vert oppfatta som eit pliktlaup. Ja, slik var det før, eg har sett mange julekort frå ei god tid tilbake der det berre stod dette. Ser at vi har ein bunke med julekort i skuffa, kort som ventar på pennen. Diverre er det mest kort med nissar som akar seg eller et graut på låven. Vel, det finst nok folk som synest det er artig, men eg sender ikkje kva som helst.

Det går også an å ta ein telefon og snakke ein halv time med kvar. Då bør ein ikkje vente til veslejulaftan. Eller kanskje ein kan skrive ein epost? Så spørst det om folk har tid å opne eposten sin no innunder jul. Då kan ein sende ein sms der det står: Du har mail! Har latskapen teke heilt overhand, tener det med ein sms også.

Facebook er tingen. Då når ein mange på kort tid og ein kan vente til julaftan om morgonen.  Det er ein hake ved det; Svært få av dei som skal ha ei julehelsing, er på Facebook. Kva fortel dette?

Nokre gonger har eg skrive julebrev(rundskriv) med bilete frå familiehendingar. Det kan vere kjekt, men i mange høve må ein skriv litt meir i margen. Nærleiken til mottakarane er ulik. Nokon vil kjenne seg snytte viss der ikkje r ei påskrift.

Det er ein hake med alt!

Annonser

Skrivekløe, eller?

Det kjem ut mange nye boktitlar kvart år. Det er ikkje ende på skrivekløa.

Nokon skriv tydelegvis fordi dei har noko på hjarte, ein bodskap til manneætta, kanskje, eller dei har koka i hop ei ein kriminalroman, eller røvarhistorie. Innimellom slyng det bøker som eit fåtal les. Noja, det er eit spørsmål om ikkje det er få som les dei fleste titlar. Så er det nokre bøker vert såkalla bestseljarar. Så er det dei som sit inne med store kunnskapar på eitt eller anna felt, og det er ikkje rart at all lærdommen vil ut. Det er viktig at andre får del i alt ein veit. Elles er det viktig at det er viten som det er viktig å spreie. Folkeopplysning !

Dette er subjektiv tale. Det er til og med ein dårleg fundert påstand. Eg kjem då ikkje over ein brøkdel av dei nye titlane. No er det også slik at det er tida som viser kva som vellukka. Ei bok som kjem i fleire opplag, kan vere ei leseverdig bok. Smaken er også ulik.

Det eg eigenleg er oppteken av, er motivet for å skrive ei bok. Skriv ein for å skrive, vert det dårleg litteratur. Eg får av og til ei kjensle av at somme skriv for skrivinga si skuld. Kan skrivekløe vere ei slags liding?  Dette gjeld særleg romanar. Spørsmålet er om forlaga er strenge nok med kva dei slepper gjennom det såkalla nålauga.

Eit barn er født

Eit barn er født i Betlehem,  i Betlehem

No frydar seg Jerusalem.

Halleluja,halleluja!

Det vart mykje lått då statsministeren gav opp Jesu fødestad som Jerusalem. Men stakkars mann, han visste då at også Jerusalem er nemnt i første verset i songen. Der var heller ikkje fødeklinikk i Jerusalem på den tida.

Eg høyrer til mellom dei som meiner det er viktig å halde fast på Betlehem som fødestad for Frelsaren, slik det står hos Matteus og Lukas. For nokre år sidan var det mange innlegg i avisene om kva som var fødestaden for Jesus. Ein kjend teolog meinte at det var likegyldig kvar han var fødd, sjølv meinte han at Jesus  mest truleg var fødd i Nasaret, der han vaks opp.

Eg har filosofert litt over dette med fødestad og fødsel. Det er vanleg at alle menneske har eit lite avsnitt i si livssoge som handlar om fødselen. Ingen hugsar fødestunda, men det vil oftast vere nokon som hugsar og fortel til det til ein.

I leksikale artiklar står det gjerne kvar ein person vart fødd. Ofte ser vi at ein person ikkje har vakse opp der han vart fødd, men det er alltid nokon som synest det er viktig å ta med at Knut Hamsun vart fødd på Garmo sjølv om han budde der berre nokre få barneår. Bjørnstjerne Bjørnson var fødd i Kvikne, men Molde vart heimstaden hans i oppveksten. Barack Obama vart fødd i Honolulu.

Dei fleste har vel eit positivt tilhøve til fødestaden sin. Somme er nok meir patriotiske enn andre, som den bergensaren som sa:»Viss eg ikkje vart fødd i Bergen, kunne det være det samme med hele fødselen:»

Kva eg treng

Den fjerde bøna i Fadervår lyder slik: «Gjev oss i dag vårt daglege brød:» Eg trur vi treng å repetere Luthers forklaring til denne bøna. «Vi ber her at Gud kvar dag må gje oss og alle det vi treng, og lære oss å ta imot alt med takk.

Med dagleg brød meiner vi slikt som mat og klede, hus og heim, arbeid og helse, gode grannar og trufaste vener, eit godt styre, rett og fred på jorda.»

I desse dagar får vi ofte spørsmålet: -Kva ynskjer du deg til jul? No er det slik at mine ynskje for livet ikkje knyter seg spesifikt til kva eg ynskjer meg til jul. Er det ikkje slik at vi har konstante ynskje om t.d. god helse og godt grannelag?

Det er eit luksusfenomen at vi skal ynskje oss noko til eit bestemt høve. Nei, lat meg ikkje sjå negativt på dette med å skape overrasking og glede. Men alt med måte.

Nesten dagleg har postmannen eller -dama med seg reklamemateriell som eg overflatisk kikar igjennom. Ein vanleg reaksjon er: Dette treng eg ikkje, eller eg kjenner meg  rik. Kva skal eg med ny datamaskin, flatskjerm, komfyr, mobiltelefon.

Likevel kjenner eg at Den gamle Adam kviskrar noko i bakgrunnen: Du skulle no hatt GPS, IPAD, flatskjerm, varmepumpe……!   Vik frå meg!

Spor

I går la eg ikkje att spor i bloggen. Hjerna var kanskje tom for idear. Det har snøa og eg har vore ute og sett spor. Dei varer ikkje lenge. Ein runde med snøfresaren så var dei borte. Slike spor plagar meg ikkje det spor!

Alle menneske set spor. Eg synest det er alvorleg. I dag tenkjer eg spesielt på ord i blogg. Det er ille når vi brukar bloggen som ei søppelbøtte. Det same gjeld Facebook. Folk tastar altfor mykje flåsete og tankelaust inne på FB. Det vert negative spor av det i sinnet på den som les.

Det er uråd å late vere å setje spor så lenge du er vaken. Eg har sett spor som eg angrar på.  Sjølv om eg har bedd om tilgjeving, ligg det som eit minnespor.

Eg ynskjer ikkje at minnespora skal forsvinne. Alzheimer er ikkje noko å ynskje seg. Vi må leve med minnespora, og det viser seg at det er råd  å få fred frå plagsame tankar.

No må eg snart setje litt spor etter meg i dag også . Når kona kjem frå arbeid, ventar ho at eg har gjort eitkvart. Ho har både god luktesans og synssans.

Eg kunne sagt mykje om å setje spor, men no vil eg ikkje tenkje meir på det.

Lodaløyse?

Var det noko folk rundt om på gardane frykta, så var det lodaløyse. I min oppvekst kunne det vere reelt. Lodaløyse vart det dersom det vart for lite for til dyra. Eg høyrde ordet, men opplevde aldri lodaløyse. Viss ein såg at det vart for lite for, måtte ein slakte fleire dyr enn ein hadde tenkt, eller så måtte ein kjøpe høy.

Eg driv ikkje garden eg bur på, men eg har ved av eigen skog. No ser eg at det minkar stygt! Når eg ser inn i vedskjulet, kjem eg på det gamle ordet, lodaløyse. Det er ovnen som et opp veden, og eg må fyre for å halde varmen i huset.

Dei snakkar om minkande vedlager i landet. Noreg importerer store mengder ved frå Baltikum. Her er ikkje mangel på skog på garden, og vi har alltid hatt nok, men eg har nok trudd for mykje på at temperaturen skulle stige. Rart at eg ikkje vart litt skremd etter sist vinter og laga til meir for vinteren. Det vert ikkje eg som går på bensinstasjonen og kjøper ved.

Varmepumpe, seier du. Nei, då får eg heller gå inne i varmedress. Så får eg satse på litt vedhogst snart, men den veden skal ikkje brukast før om eit år. Vert det vårknipe i vedskjulet, får eg  brenne  gamle fjøler  så skal du sjå det vert orden i garden!

Min musikk

Folk snakkar om sin musikk. Somme seier dei er altetande når det gjeld musikk. Eg høyrer ikkje til den siste kategorien.

Eg tenkjer ofte på ein mann eg kjende ein gong. Han hadde aldri spelt eit instrument, og eg trur heller ikkje hankunne synge. Når han høyrde fin musikk på radio, då trilla tårene. Det var strenger i han som vibrerte slik at det synte utanpå han. Det er lenge sidan eg kunne kjenne det på kroppen at noko var fint. Kvifor frys eg ikkje på ryggen lenger når eg høyrer fin musikk? Somme seier at nakkehåra reiser seg. Det opplever eg heller ikkje.

Musikken talar til kjenslene. Eg likar musikk som er lyrisk, som er var og mjuk, ja gjerne melankolsk. Eg veit at eg er gammaldags når eg likar musikk laga for 50-60 år sidan. Det er kjekt å gå inn på You Tube og sjå og høyre gamle innspelingar. Ei av første platene eg kjøpte tidleg på 60-talet, var med Jim Reeves. Den plata fekk mange runder på platespelaren.

Her ein vår fekk eg sjansen til å vere på konsert med Dolly Parton. Det vart inga stor oppleving. Lyden i Vestlandshallen var dårleg, og svært mange i hallen var mest opptekne av å drikke øl. Men eg høyrer gjerne på Dolly Parton 🙂

Det finst stygg musikk. Det er musikk som ikkje har klangbotn hos meg. Blir det for ille slår eg av.

Stjerna

Då eg var liten( Hjelp, det er lenge sidan! ), trudde eg at stjernene var små. Far og mor var store, men stjernene var helst pittesmå. I dag veit eg noko anna.

I haust har eg lagt merke til to stjerner. Dei er samstundes planetar. Dei er langt borte, men dei går rundt same sola, Jupiter og Venus! Jupiter når det kveldar, Venus om morgonen i søraust. Dei har namn etter framande gudar. Det er himmellekamar som mennesket har sett opp på i fleire tusen år, og undrast.

Betlehemstjerna var ein himmellekam som synte seg for vismennene i Mesopotamia. Vitskapsfolk har grunda på kva som var denne stjerna som fekk vismennene til å leite. Ei stjerne ein kunne sjå   nokre veker. Ho  flytta seg vestover, ja det er ikkje ulogisk når sola gjer det same fordi jorda snurrar austover.

Det var kan hende to stjerner som stod så tett i lag at dei såg ut som ei. Ein teori går ut på at det var Venus og Jupiter som stod så tett i lag at dei såg ut som ei. Det skal visstnok ha skjedd 2 år f. Kr. Då er ikkje tidsrekninga vår rett, seier du og det stemmer nok det. Vi er vel helst 6 år for seint ute i høve Kristi fødsel. Men då stemmer det ikkje med den stjerneobservasjonen.  Vi kan gjerne grunde vidare, men eigenleg er stjerna  for oss eit symbol på han som vart fødd i ein stall i Betlehem. Vi finn ikkje denne stjerna om vi glanar på himmelen til det går trill rundt.