Tilbake på sporet

Eg likar å vere på sporet av noko. det kan vere mest kva som helst, til og med mat! Etter ei velfødd julehøgtid er nok ikkje trongen etter mat det som er mest presserande, kanskje.

No er eg tilbake på sporet. det var det eg ville fram til med tankane mine i dag. Tilbake i tralten. Kvar eg har vore? Tja, litt ute av slag,  sjuk og delvis sjuk. Trur det må ha vore svineinfluensa. Skal eg også gramme meg igjen, no? Har gramma meg nok sidan 2. juledag då det byrja med feber. Etter kvart vart det hosting og hentinga av slim frå skjelvande blåsebelgar. Matlysta for sin veg. Kava meg gjennom festmiddagar og sleit sofa og seng. Prøvde eg å gjere gagnsverk,  fekk eg baksmell og måtte kvile.

Men no stig forma, arbeidslysta kjem av seg sjølv.  og eg ser lysare på det nye året. Det at eg no brått er å leine i huset, er også eit prov på at eg er tilbake i gammalt gjenge og tullar rundt meg sjølv og eigne  tankar. Må til å spekulere på kva slag middag eg skal servere i dag. Høyrt slikt tøv! Det er framleis etande restar etter middagar i jula. Vert vel noko der.

Annonser

Høgtidsdag

1. juledag er høgtidsdag og meir høgtidleg enn andre. Eg lærte tidleg at på denne dagen gjekk vi ikkje gardimellom, vi heldt oss heime. I dag er det nok ikkje slik mange stader, men her er det slik. Det einaste vi kan gjere av utfart, er kyrkjegang. Gang og gang, det vert helst til at ein køyrer. I dag er det elles opp i måtet kaldt, -18 nede i bakkane!

Det vart ei høgtidleg stund i kyrkja. Austekor song, sjølv utan altar. Presten var inspirert og fekk fram bodskapen. Denne dagen handhelsar vi på kvarandre med «God jul»! Slik skal det vere og då helsar ein også på ukjende om dei finst.

Eg brukar å heise flagget 1. juledag, og måka meg fram til flaggstonga. Det vart vendereis utan flaggheising i dag. Flaggsnora hadde frose fast heilt til topps!

Kva eg fekk i julegåver i går kveld, er ikkje så viktig, men eg har lyst å nemne det nye fotoapparatet kona og eg fekk av borna. Trur eg tek meg ein tur ut no og prøver det, sjølv om det er første dag jul, ja, kanskje nettopp difor. Dei største borna er komne ut og skal kanskje ake eller prøve skiene.

Annonser

Julemoro

Veslejulaftan morgon. Ein av dei små julegjestane reiv ned treet vi pynta i gårkveld. Treet vart reist opp igjen og restar av knust pynt vart kasta i bosset. Det var rikeleg med kuler igjen og lysa var i orden.

Snart kjem det fleire gjester, trur dei er like om hjørnet. Om ein times tid reiser dei flete av oss til Bjørke for eit julebad i basseng. Det ser eg fram til. Etter ein times symjetur er eg klar for julefeiring.

Dei største borna er særleg kreative. Dei øver til eit juleshow. Dei har dramatisk nerve og er flinke å synge. I går kveld på pittelisjejulaftan sette vi oss ned og øvde litt på eit nytt spel vi har fått i hus. Det skal bli ein del av julemoroa. Eit puslespel med 1500 bitar ventar også. Elles skal vi gå rundt treet og synge til vi vi blir hese og svimle.

Sidan vi blir ganske mange, er  også ei mengd med pakkar komne i hus. Det vert litt av ein seanse når alle skal opnast i morgon.

Annonser

Solsnu

I morgon vert dagen litt lengre. Tvilsamt om det kan merkast. Dag etter dag har det vore klåre morgnar. I dag var det overskya; vi skulle ikkje få sjå månemørkinga her. Pussig at både sola og månen kom slik i fokus i dag.

Sola snur ikkje. Det var før i tida det, no veit vi at det har noko med hellinga på kloten vår å gjere. Det går mot lysare tider, sjølvom det meste av vinteren ligg framfor oss. Slik snakkar pessimisten.

Det gjer i grunnen ikkje noko at det er mørketid. Snøen lyser opp, og når det er fullmåne og klarver er det lyst heile døgeret. Slik snakkar optimisten.

Tre dagar til jul og i dag kjem første julegjestane, sju i talet. Då vert det liv i leiren. Dei to minste må truleg lære meg å kjenne på nytt. Berre dei ikkje skrik når dei ser meg! Nei, eg har ikkje slutta å barbere meg sidan sist. Truleg søv dei minste etter den lange køyreturen frå Oslo.

Eitt gjesterom til skal stellast i stand. Best å få det i orden, klokka har passert ti, og eg har enno ikkje gjort noko det viser særleg att av. Det har eg i meg etter eit arbeidsliv i skulen; vere resultatorientert. Solsnu gjev meg eit kick!

Julestemning

Eg har slutta å jakte på julestemninga. Det er ein absurd tanke å tvinge fram ei stemning. Det er ikkje to juler som er heilt like, nett som med livet elles.

Ei julestemning må sjølvsagt vere positiv. Det er ingen som kjem i julestemning når dei tenkjer på vonde ting som har hendt i ei eller anna jul. God julestemning er full klaff i kjenslelivet.

I desse dagar har vi slikt ver som vi hadde i min barndom på femtitalet, snø og kulde! Det stemmer med den plakaten som vi alltid brukte å henge opp når det var jul. Motivet var  vinterlandskap med kanefart etter vegen, gardar og sjølvsagt eit kyrkjespir litt i bakgrunnen. Det gav meg alltid julestemning i barndommen.

Lukta av appelsin minner meg om julefesten på skulehuset. Då fekk vi borna alltid kvar si appelsin av læraren. Det var ikkje flust med appelsiner den gongen.

Lukta av pinnekjøt eller julesteik som vi sa i «gamle dagar,» skaper julestemning. Sidan det er slik, likar eg ikkje å ete julekveldsmat gong etter gong i adventstida. Vi hadde forresten same menyen på nyttårskvelden, men kom likevel ikkje i julestemning.

For meg er julestemninga samansett. Ei stemning skal helst ikkje analyserast. Då vert det som med ei forelsking. Ein analyse her kan føre til at tvilen  melder seg.

Nokon meiner at «Julekveld i skogen» på radio skaper den rette julestemninga. Eg er ikkje avhengig av ein slik parodi for å kome i rettstemning. Då vil eg heller halde fram klokkeringinga på radio før jula set inn. Då er eg oppteken og gjerne litt stressa med å få ferdig julemiddagen.

Eg trur at for meg er det aller viktigast at eg ikkje er åleine på julekvelden. Det teiknar til å bli fullt hus i år!

Julegran

Overskrifta kunne vore juletre. For meg er det gran som gjeld. Eg kan hugse frå oppveksten at det av og til var fure. Nei, det må vere gran frå eigen skog. Dei som meiner å ha vit på det seier at det er ein dårleg sort gran som veks i min skog. Kan godt vere at mi gran dryssar mykje fortare enn den som vert kjøpt på torget og heiter edelgran. Det er ikkje nokon stas med å ha eit tre inne i stova til langt ut i januar.

Her på bruket skulle ein vel helst hatt ei einebuske. Det hadde broren til bestemor som budde her til midt på femtitalet. Då han gjekk bort, vart det gran. Han ville sjølvsagt at alle graner skulle få vekse opp til store tre som kunne bli material. Jau, hjelpe meg vart det ikkje både nok og for mykje graner både her og der. Grana veks som ugras. Sjølv om ho er ugras, vil eg ha ei inne i stova når det er jul. No skal eg straks ut og vade snø for å få tak i ei gran til. Ho skal vere festtre i romjula. Reknar med at eg må finne ei som er ca 4 m.  Grana som skal stå i stova har eg henta før. Ho må nok opptinast.

Julehelsingar

I år som i fjor: Seint ute! Det var ingen pakkar å sende, men så var det julebrev eller i det minste kort til dei ein fekk livsteikn frå i fjor på denne tida.

4. søndag i advent. Det må då vere deadline for å sende julehelsing til slekt og vener innanlands. Eg dryger det så lenge eg kan. Er det verkeleg så kvidesamt å skrive nokre ord om seg, sitt og sine. Ja, det er trege saker. Å sende julekort med god jul og godt nytt år, det gjr eg berre ikkje. Då tenkjer gjerne mottakaren: Er alt vel sidan det ikkje står meir, eller det vert oppfatta som eit pliktlaup. Ja, slik var det før, eg har sett mange julekort frå ei god tid tilbake der det berre stod dette. Ser at vi har ein bunke med julekort i skuffa, kort som ventar på pennen. Diverre er det mest kort med nissar som akar seg eller et graut på låven. Vel, det finst nok folk som synest det er artig, men eg sender ikkje kva som helst.

Det går også an å ta ein telefon og snakke ein halv time med kvar. Då bør ein ikkje vente til veslejulaftan. Eller kanskje ein kan skrive ein epost? Så spørst det om folk har tid å opne eposten sin no innunder jul. Då kan ein sende ein sms der det står: Du har mail! Har latskapen teke heilt overhand, tener det med ein sms også.

Facebook er tingen. Då når ein mange på kort tid og ein kan vente til julaftan om morgonen.  Det er ein hake ved det; Svært få av dei som skal ha ei julehelsing, er på Facebook. Kva fortel dette?

Nokre gonger har eg skrive julebrev(rundskriv) med bilete frå familiehendingar. Det kan vere kjekt, men i mange høve må ein skriv litt meir i margen. Nærleiken til mottakarane er ulik. Nokon vil kjenne seg snytte viss der ikkje r ei påskrift.

Det er ein hake med alt!

Skrivekløe, eller?

Det kjem ut mange nye boktitlar kvart år. Det er ikkje ende på skrivekløa.

Nokon skriv tydelegvis fordi dei har noko på hjarte, ein bodskap til manneætta, kanskje, eller dei har koka i hop ei ein kriminalroman, eller røvarhistorie. Innimellom slyng det bøker som eit fåtal les. Noja, det er eit spørsmål om ikkje det er få som les dei fleste titlar. Så er det nokre bøker vert såkalla bestseljarar. Så er det dei som sit inne med store kunnskapar på eitt eller anna felt, og det er ikkje rart at all lærdommen vil ut. Det er viktig at andre får del i alt ein veit. Elles er det viktig at det er viten som det er viktig å spreie. Folkeopplysning !

Dette er subjektiv tale. Det er til og med ein dårleg fundert påstand. Eg kjem då ikkje over ein brøkdel av dei nye titlane. No er det også slik at det er tida som viser kva som vellukka. Ei bok som kjem i fleire opplag, kan vere ei leseverdig bok. Smaken er også ulik.

Det eg eigenleg er oppteken av, er motivet for å skrive ei bok. Skriv ein for å skrive, vert det dårleg litteratur. Eg får av og til ei kjensle av at somme skriv for skrivinga si skuld. Kan skrivekløe vere ei slags liding?  Dette gjeld særleg romanar. Spørsmålet er om forlaga er strenge nok med kva dei slepper gjennom det såkalla nålauga.

Eit barn er født

Eit barn er født i Betlehem,  i Betlehem

No frydar seg Jerusalem.

Halleluja,halleluja!

Det vart mykje lått då statsministeren gav opp Jesu fødestad som Jerusalem. Men stakkars mann, han visste då at også Jerusalem er nemnt i første verset i songen. Der var heller ikkje fødeklinikk i Jerusalem på den tida.

Eg høyrer til mellom dei som meiner det er viktig å halde fast på Betlehem som fødestad for Frelsaren, slik det står hos Matteus og Lukas. For nokre år sidan var det mange innlegg i avisene om kva som var fødestaden for Jesus. Ein kjend teolog meinte at det var likegyldig kvar han var fødd, sjølv meinte han at Jesus  mest truleg var fødd i Nasaret, der han vaks opp.

Eg har filosofert litt over dette med fødestad og fødsel. Det er vanleg at alle menneske har eit lite avsnitt i si livssoge som handlar om fødselen. Ingen hugsar fødestunda, men det vil oftast vere nokon som hugsar og fortel til det til ein.

I leksikale artiklar står det gjerne kvar ein person vart fødd. Ofte ser vi at ein person ikkje har vakse opp der han vart fødd, men det er alltid nokon som synest det er viktig å ta med at Knut Hamsun vart fødd på Garmo sjølv om han budde der berre nokre få barneår. Bjørnstjerne Bjørnson var fødd i Kvikne, men Molde vart heimstaden hans i oppveksten. Barack Obama vart fødd i Honolulu.

Dei fleste har vel eit positivt tilhøve til fødestaden sin. Somme er nok meir patriotiske enn andre, som den bergensaren som sa:»Viss eg ikkje vart fødd i Bergen, kunne det være det samme med hele fødselen:»

Kva eg treng

Den fjerde bøna i Fadervår lyder slik: «Gjev oss i dag vårt daglege brød:» Eg trur vi treng å repetere Luthers forklaring til denne bøna. «Vi ber her at Gud kvar dag må gje oss og alle det vi treng, og lære oss å ta imot alt med takk.

Med dagleg brød meiner vi slikt som mat og klede, hus og heim, arbeid og helse, gode grannar og trufaste vener, eit godt styre, rett og fred på jorda.»

I desse dagar får vi ofte spørsmålet: -Kva ynskjer du deg til jul? No er det slik at mine ynskje for livet ikkje knyter seg spesifikt til kva eg ynskjer meg til jul. Er det ikkje slik at vi har konstante ynskje om t.d. god helse og godt grannelag?

Det er eit luksusfenomen at vi skal ynskje oss noko til eit bestemt høve. Nei, lat meg ikkje sjå negativt på dette med å skape overrasking og glede. Men alt med måte.

Nesten dagleg har postmannen eller -dama med seg reklamemateriell som eg overflatisk kikar igjennom. Ein vanleg reaksjon er: Dette treng eg ikkje, eller eg kjenner meg  rik. Kva skal eg med ny datamaskin, flatskjerm, komfyr, mobiltelefon.

Likevel kjenner eg at Den gamle Adam kviskrar noko i bakgrunnen: Du skulle no hatt GPS, IPAD, flatskjerm, varmepumpe……!   Vik frå meg!