Min musikk

Folk snakkar om sin musikk. Somme seier dei er altetande når det gjeld musikk. Eg høyrer ikkje til den siste kategorien.

Eg tenkjer ofte på ein mann eg kjende ein gong. Han hadde aldri spelt eit instrument, og eg trur heller ikkje hankunne synge. Når han høyrde fin musikk på radio, då trilla tårene. Det var strenger i han som vibrerte slik at det synte utanpå han. Det er lenge sidan eg kunne kjenne det på kroppen at noko var fint. Kvifor frys eg ikkje på ryggen lenger når eg høyrer fin musikk? Somme seier at nakkehåra reiser seg. Det opplever eg heller ikkje.

Musikken talar til kjenslene. Eg likar musikk som er lyrisk, som er var og mjuk, ja gjerne melankolsk. Eg veit at eg er gammaldags når eg likar musikk laga for 50-60 år sidan. Det er kjekt å gå inn på You Tube og sjå og høyre gamle innspelingar. Ei av første platene eg kjøpte tidleg på 60-talet, var med Jim Reeves. Den plata fekk mange runder på platespelaren.

Her ein vår fekk eg sjansen til å vere på konsert med Dolly Parton. Det vart inga stor oppleving. Lyden i Vestlandshallen var dårleg, og svært mange i hallen var mest opptekne av å drikke øl. Men eg høyrer gjerne på Dolly Parton 🙂

Det finst stygg musikk. Det er musikk som ikkje har klangbotn hos meg. Blir det for ille slår eg av.

Annonser

Stjerna

Då eg var liten( Hjelp, det er lenge sidan! ), trudde eg at stjernene var små. Far og mor var store, men stjernene var helst pittesmå. I dag veit eg noko anna.

I haust har eg lagt merke til to stjerner. Dei er samstundes planetar. Dei er langt borte, men dei går rundt same sola, Jupiter og Venus! Jupiter når det kveldar, Venus om morgonen i søraust. Dei har namn etter framande gudar. Det er himmellekamar som mennesket har sett opp på i fleire tusen år, og undrast.

Betlehemstjerna var ein himmellekam som synte seg for vismennene i Mesopotamia. Vitskapsfolk har grunda på kva som var denne stjerna som fekk vismennene til å leite. Ei stjerne ein kunne sjå   nokre veker. Ho  flytta seg vestover, ja det er ikkje ulogisk når sola gjer det same fordi jorda snurrar austover.

Det var kan hende to stjerner som stod så tett i lag at dei såg ut som ei. Ein teori går ut på at det var Venus og Jupiter som stod så tett i lag at dei såg ut som ei. Det skal visstnok ha skjedd 2 år f. Kr. Då er ikkje tidsrekninga vår rett, seier du og det stemmer nok det. Vi er vel helst 6 år for seint ute i høve Kristi fødsel. Men då stemmer det ikkje med den stjerneobservasjonen.  Vi kan gjerne grunde vidare, men eigenleg er stjerna  for oss eit symbol på han som vart fødd i ein stall i Betlehem. Vi finn ikkje denne stjerna om vi glanar på himmelen til det går trill rundt.

Annonser

Attelit

Ordet attelit står ikkje i ordboka.Vi som brukar nynorsk, eller skal vi heller seie dialekt, går gjerne rundt med eit attelit for eitt eller anna. Bekymring er eit dårleg ord på nynorsk og det dekkjer heller ikkje heilt kva som ligg i eit atteli.

Når du har attelit så tenkjer du gjerne på noko eller nokon. Korleis er det med han eller henne, eller korleis er det med vatnet i kjellaren? I det siste tilfellet tenkjer du gjerne at vatnet kan fryse, og at du burde gjere noko slik at det ikkje vert vass-skade.

Eg har også høyrt at eldre folk seier at dei attelitar på at dei ikkje gjorde det eller det. Då er det noko vi angrar på, eller som plagar oss.

Det er ikkje godt å gå med eit attelit, men det er også eit bra teikn at vi kan ha attelit for det syner gjerne at vi bryr oss.

I dag har eg attelit for to personar eg tenkjer på. Eg veit at det for kvar av dei er ein viktig og avgjerande dag.

Annonser

Julesongar

Ein julesong kan vere ein julesalme, julesong eller julevise. I praksis vert dei ulike sjangrane oppfatta som julesongar.

Eg har mine favorittar. Sidan er er nokre år gammal, har eg lært ganske mange julesongar utanboks. Det er rart med det, eg har lært somme songar på to målføre, nynorsk og bokmål. Sjølvsagt har eg også engelske songtekstar innabords.

Dei fleste julesongane eg kan, har eg lært ved å synge dei. Trur ikkje eg har pugga ein einaste ein. Sidan eg syng i kor, skulle ein tru at eg går rundt og syng  julesongar for meg sjølv, men nei. Det vert heller til at eg høyrer ein cd eller har musikken på øyra (Ipod).

Eg likar å synge julesongar i lag med andre. Då prøver eg å tenkje etter kva eg syng om. Dei som kjenner meg trur nok at julesongfavoritten min er på nynorsk, men det er feil. Her er første verset:

» Nu vandrer fra hver en verdens krok.

i ånden frem, i ånden frem,

 et uoverskulelig pilgrimstog, mot Betlhem, mot Betlehem.»

Eg er ingen tilhengjar av julesongar som ikkje har noko med jula å gjere. Nissesongar og songar om myser og rotter,

har ikkje noko med jula å gjere.

Nilsmesse

Primstaven seier at det er Nilsmesse i dag. Det er dagen til minne om Nikolaus den heilage(St. Nikolaus) biskop i Myra Lilleasia. Han døydde midt på 300-talet. Her har vi det gode opphavet til julenissen. Denne biskopen var visstnok ein godhjarta mann som hjelpte dei fattige.

Den norske nissen har ingenting med den opphavlege»nissen» å gjere. Den norske nissen var eit underjordisk vesen som heldt til i fjøsen og som folk måtte hugse på med mat i jula i gamle dagar. I skikkeleg gamle dagar, i førkristen tid og seinare, trudde folk på dette vettet. Dette var ingen gåvenisse, det var heller eit vesen som førde med seg ulukke viss ein ikkje stelte vel med han.

Eg trur ikkje på nissen, men eg trur at vi skal vere «nissar» slik som den opphavlege , St. Nikolaus. Er det då rett å gje gåver til andre enn dei som har nok frå før? Det er ein god skikk å gje gåver, men vi skal ikkje overdrive. Då er det betre å gje til dei som treng det mest, i jula og andre tider.

Sirupsnippar

Eg likar kommunevåpenet til nabokommunen. Sirupsnippar er den beste julekaka eg veit. Ja,  Ørsta har tre sirupsnippar i kommunevåpenet. Dei meiner sjølve at det er trefjelltoppar som speglar seg i fjorden, men det er altså sirupsnippar!

Det har vore slik sidan barndomen.  Mora laga alltid ein diger porsjon med sirupsnippar,  med mandel i midten. Ho laga så mykje at vi åt av dei til langt ut i januar. andre julekaker kunne vare til påske, men ikkje sirupsnippane.

Her i huset lagar vi sjølvsagt sirupsnippar,  elles vert det så som så med julestemninga. Dei er i boks no, dei og havrekjeksa. Havrekjeks er ein god nr. 2 og er ei høveleg motvekt til dei søte kakene i jula. Havrekjeks med brunost er snadder.

Far i huset skal lage krumkaker. Så sant gubben er frisk og oppgåande, så er han krumkakemeister.

Sju sortar seier du? Så langt har eg nemnt tre så dei andre sortane er meir etter loddtrekningsprinsippet. Då trekkjer vi blant dei det er konsensus om. Det kan bli det vi har kalla negertoppar, eller kanskje sprut. Det vert definitivt ikkje smultringar, dei kjøper vi heller.

Så har fembarnsmora i Oslo lova å ta med seg julemannar dersom ikkje tvillingane et opp deiga. Pepparkaker? Kanskje tobarnsmora tek med seg litt av pepparkakehuset som svigersonen i Bergen skal vere arkitekt for.

Då er kakejula redda i år og.

Støvsugaren

Støvsugaren,  i s i tid kjøpt av ein omreisande fyr. Ein unik og rådyr støvsugar, stillegåande og effektiv. Eg gjorde ei  investeringa som eg har vorte mobba for. Det er ikkje nokon løyndom at eg er den som nyttar mest støvsugar her i huset.  Det har vorte ein dyr reiskap etter kvart med sørvisavtale og årleg pakke frå sentralt hald med nye posar og filter. Støvsugaren er mest som eit familiemedlem. No har eg sagt opp sørvisavtalen, men eg vonar at det er råd å få tak i posar og filter når det trengst.

No har han vore på Eid og blitt reparert. Det var der det fanst ein som kunne med dette unikumet. Brytaren var gåen, men reparatøren tok ein snarveg. No startar han når eg set i kontakten, altså er av og på -knappen ute av funksjon. Eg har testa at han verkar.

Slik er det også med folk når dei dreg på åra, noko må gjerne reparerast, eller skiftast ut. Vi er ikkje robotar med av og på-knapp, men den medisinske kunnskapen er komen langt i dag. Det er mogleg å skifte ut viktige organ slik at ein kan leve mesta normalt etterpå. Det går nok ei grense ved hjernen. Du vert nok ikkje ditt gamle eg dersom du arvar hjernen etter nokon.

I dag er det tre veker att til jul, så no får eg ta i bruk den gode gamle Lux-en og gjere reint til høgtida.

Komma

Kva skal ein med komma? Det er mange som slit med å setje komma på rett plass. Vi er mange som kjenner til det klassiske eksemplet med fangen som var dødsdømd. Før fangen skulle hengjast,  kom det ei ilmelding frå kongen, eller kven det no var: «Vent, ikkje heng mannen!». Meldinga hadde diverre feil i komma slik at det kom til å lyde: «Vent ikkje, heng mannen!»

Det viktigaste med komma, er at det skal lette lesinga og forståinga! Vi snakkar om logisk teiknsetjing. For å hjelpe alle oss som slit med å hugse kvar komma skal stå, er det greitt å ha nokre reglar. For dei som enno ikkje har lært grammatikk, er fleire av kommareglane umoglege å følgje,  særleg viss ein t.d. ikkje veit kva ei leddsetning er for noko.

Det er ein kommaregel eg ser at mange FB-brukarar ikkje kan,  eller i alle fall slurvar med.

Det skal vere komma framfor tiltale. Les berre gratulasjonane når einkvan har fødselsdag.» Gratulerer med dagen Per!»Vi tek liksom ein liten stogg og helsar på den vyrde personen. Ja, komma er ein pustepause. Det skal sjølvsagt vere: «Gratulerer med dagen, Per!»  Det er Per vi gratulerer og ikkje dagen(!)

Eg burde sjølvsagt legge dette innlegget inn på Facebook, men eg kvir meg. Der er folk eg har hatt som elevar 🙂

Adventskalender

No er det i gang igjen! Fram til jul skal luker opnast i adventskalenderen. Oppgåver skal løysast og sendast inn, og kanskje vert det ein gevinst. Det er etterkvart utruleg mange nettstader som har adventskalender. Eg kan ikkje sitje heile dagen og løyse oppgåver, det finst andre viktige oppgåver også for ein pensjonist. Ein kalender har prioritet så får dei andre kome om eg har tid.

Då eg vaks opp, trur eg ikkje det fanst adventskalenderar. Borna ynskjer seg kalenderar som inneheld ting. Det kan visst bli ganske dyrt for foreldra. Her i huset har vi ein som kona mi har laga. Han er ganske kreativ og prydar daglegstova no i førjulstida. Han er forma som ei sirkel og rundt ytterkanten er det festa fyrstikkøskjer for kvar dag til 24. des. Vi fyller konfektbitar inn i øskjene og vert veldig overraska når vi ser kva som er inni. Det er annankvar dag for oss å opne, men det vert gjerne tull med teljinga.

Det er mest ikkje grenser for kva ein kan finne på når det gjeld utformingar og innhaldet i ein adventskalender, men det må då vere ganske viktig at ein slik kalender gjev brukarane glede og oppmuntring. Det er heller ikkje bortkasta om det har ei meining det som dukkar opp i luka.

Messe

Eg har lenge undrast litt på dette omgrepet «messe». I dag er det Andreasmesse, ein dag til minne om apostelen Andreas.

Han var bror til Simon Peter og er kanskje mest kjend for utsegna: «Vi har funne Messias». Ja, og så vart han etter tradisjonen krossfest på det vi kallar ein Andreaskross som liknar på ein X.

Ordet messe er sjølvsagt latin og er truleg henta frå avslutningsorda i den katolske messa og tyder noko slikt som» gå» eller «sende ut.» Den katolske kyrkja har mange ulike messer. Var på katolske messer då vi gjekk til Santiago for nokre år sidan og forstod ikkje kva som vart sagt.

Handelsstanden har også messer, utan at det er noko religiøst i det. «Kom og kjøp, eller gå og kjøp»!Den mest kjende plassen for store messer i Noreg er på Lillestrøm. Der vert nye varer presenterte.

I det militære har dei også messe, befalsmesse der lågare og høgare befal har sin matsal.

I den norske kyrkja har vi høgmessa som er gudstenesta kl. 11.00 søndagar. I desse dagar vert det arrangert julemesser. Det er gjerne ei blanding av handelsmesse til inntekt for misjonen og ei andakt. Såleis er ikkje dette ei reint profan messe.

Eg starta med Andreasmesse som sjølvsagt har sin plass på den gamle primstaven. No er  dei gamle merke- og høtidsdagane som ikkje lenger vert høgtida, gått i gløymeboka for folk flest.