Koseprat

Eg har forstått at det er viktig å kose seg. Det er på moten. Særleg dei som er på ferie eller lengre opphald i varmare strok, kosar seg. Dei ligg på stranda og let sola brune kroppen. Så går dei på restaurant og held fram med å kose seg med mat og drikke og prating om laust og fast.

Du kosar deg ikkje med arbeidet du må gjere, oppvask og anna vask, middagslaging, eller jobben du gjer og har betaling for. Du gjer ikkje noko meiningsfylt, du berre nyt livet, et potetgull og drikk attåt. Det er ikkje mange åra sidan ein også røyka inne når ein kosa seg. No må dei som røyker, gjere det ute, i all slags ver, og  då er ikkje det særleg koseleg.

Somme kosar seg med god mat. Dei ser gjerne ut deretter. Eg har ei kjensle av at kosing er eit mål i seg sjølv. No er vi menneske nokså ulike. Felles for alle , er likevel at kosen må kome innanfrå. Du kan ikkje kommandere folk til å kose seg.

Av og til lurer eg på om du må ha det koseleg rundt deg når du kosar deg. Det vert med luringa for kva som er eit koseleg rom eller uteplass, er det gjerne mange meiningar om.

Har du det koseleg, er temperaturen til å leve med. Du har ikkje vondt nokon stad, miljøet er harmonisk. Det er ingen som skjenner eller lagar kvalm rundt deg.

Den beste låten å lytte til når ein skal kose seg, er den med Halvdan Sivertsen. Varm kakao og Fantomet  er opptimalt kos.

Det er folk som ser koselege ut. Kvifor gjer dei det, tru? Neste gong du ser deg i spegelen, kan du stille deg spørsmål om du er ein koseleg person.

 

Annonser

Godt gjort

img_3005

Denne mannen har lagt ned mange hjortar i si tid. Her poserer han ved ein som sonesonen har skote. Ivar er ein flink jeger og har sjølv felt om lag 150 dyr. Hjorten som heng her, vog 95kg og er ein ekte kronhjort.

Det har vorte fredelegare om natta no. Fleire neter vart eg vekt av intens brøling. Denne gossen var nok ein av dei som heldt meg vaken. Kronhjortar er ikkje eit vanleg syn på bømarka, det er helst koller, spissbukkar og kalvar. Når brunstida set inn første dagane i oktober, vert det meir liv i leiren.

Det er viktig med rett avskyting, meinar Ivar. Ein må ikkje skyte alle som skal føre slekta vidare. På dette jaktfeltet er det i år skote to kronhjortar på over 90 kg. Alle dei dyra vi fekk lov å skyte, er no felte.

Hjorten er eit flott dyr og vi vil gjerne ha han i skogane våre.

Annonser

Vandal på ferde

img_2994

Stakkars tre! Kvart år, opptil fleire  gonger, er dette epletreet utsett for hærverk. Vedkomande vandal, eller kanskje det er vandalar, beiter på treet. Eg hadde ikkje før hausta siste eplet, før øydelegginga var eit faktum igjen. Store eple var det på eit tre med friske greiner og blad. No fann eg det bladlaust og jammerleg nedbeitt.

Eg hadde teke åtgjerder ut frå tidlegare røynsler. Hadde hengt på raude band og dryssa blodmjøl rundt treet. Men eg har kanskje meg sjølv å takke. Tok vekk «fugleskremselet» i vår. Det skulle ha vore der. Det var berre ei etterlikning av meg sjølv med ei gammal boblejakke og ein hatt på ein staur. Viss eg ville berge dette velsmakande treet, skulle eg ha gjerda det inne med tre meter høgt gjerde.

Eg veit kven som stendig legg sin «elsk» på treet. Det er hjorten. Det hjelper ikkje at dyret hamnar i ein eller annan  frysar og deretter i gryta. Eg er lei meg og ynskjer han dit peparen gror kvar gong han har vore på ferde.

 

Annonser

Innsats for kulturlandskapet

Landet vårt gror igjen. I går gjekk grannen og eg til verks. Med kvar si motorsag gjekk vi laus på einekagane på støylen. Einen veks som eit ugras på setervollen. Der han veks finn du ikkje blåbær. Før i tida gjekk kyrne på setervollen og beitte. Eineveden luktar godt. Eg drog lukta opp i nasen kvar gong eg felte ein eine. Det var rart å legge merke til korleis einen veks. Det er gjerne mange «greiner» som står liksom i ein krans.

Eg er ingen motstandar av einebuska, men tek han overhand, må noko gjerast.

Det var forresten ein koseleg dag på Sunndalssetra. Vi gjekk inn i Skareselet og åt nista vår. Ivar hadde fyrt opp i ovnen og vi fekk ein god prat.

 

Den gamle apalen

img_2984

Den gamle apalen har truleg stått her i meir enn hundre år. Det er eit symbol her det står i skogkanten. Det står her på trass og i år er det ekstra mange eple på det. Eg har ikkje smaka på dei år. Det er lite smak på dei, og eg veit heller ikkje om dei vert betre om dei vert lagra utover vinteren. Bakken under er hardtrakka av hjorten. Kanskje det var her han står «brølaren» som held oss vakne om natta?

Ei stor grein har brotna og ligg på bakken. Slik er det i alle ætter. Kvister, greiner kan gå til grunne, men noko vert att av treet. Livskrafta er lagt ned i skaparverket. Endåtil eit gammalt tre kan bere frukt slik ei gammal ætt føder nye generasjonar.

Eg kunne vist fram eit anna epletre, men der har eg plukka frukta. Her vert nok epla hangande til dei ramlar ned til mat for hjorten. Treet skal få stå der. Eg kjem ikkje til å sage det ned. Det er også eit minnesmerke over den gamle bonden, over Andreas som planta det, mannen som ikkje sjølv førte slekta vidare.

 

Slektstreet

Slektstreet veks.

Når eg fortel at eg driv med slektsgransking, får eg gjerne spørsmål om kor langt attende i tid er eg komen. Eg forstår at det kan vere interessant å finne ut det, men det er berre ein del av produktet. Vel så viktig er det å sjå kvar ein har røtene sine. Det gjeld både farssida og morssida.

Treet veks i omfang og dei fleste på treet har gått ut av tida. Det er viktig å kartlegge personar som kjem til, og alle dei som framleis lever. Biletstoff er også viktig å få med der det finst.

Ei viktig kjelde til all slektsgransking er kyrkjebøkene. No er det slik at det var først på 1600-talet at prestane tok til å føre kyrkjebøker. Eg har fått personar på treet som er fødde før den tid, men då er det andre kjelder som ligg til grunn.

I dag får ein stendig tilbod om å ta DNA-test. Eg har ikkje sjølv teke test, men ein bror har gjort det. Sidan vi har same far og mor, så har vi same DNA. Eg veit no kva haplogruppe eg høyrer til (y-kromosomet) og sameleis har eg fått vite mt- DNA-gruppa, altså morslinja. No er det slik at det berre er døtre som kan føre vidare dette kromosomet.

Bruken av genteknologien vil vere eit viktig hjelpemiddel og supplement i forskninga.

Slekt II

Dette er eit framhald. Etter fem år har eg kome i gang med slektsgransking igjen. I ni månader har eg drive på, og mesta kvar dag har eg vore inne på dataprogrammet. Det kan godt kallast «ei dille», men for meg har det vorte ei «pille», noko som er kjekt å drive med. Eg er hekta på slekta.

Eg melde meg på eit gratis program. Det høyrest forlokkande ut. Som dei fleste andre likar eg det som er gratis.. Men eg oppdaga etter kort tid at eg kom til å slite meg heilt ut viss eg skulle halde fram med gratisversjonen. Graving i tilgjengelege aktuelle slektsbøker, digitaliserte kyrkjebøker etc.

Etter desse månadene har eg ei liste på over 11000 namn.  Kvar skal det ende? Tenkte at når det har gått eitt år, kan eg seie meg nøgd. No er eg i tvil. Det er mange brikker som ikkje er på plass. Eg er også med på ein dugnad i lag med andre «slektsforskarar». Eg kan stadfeste opplysningar som er til nytte for dei som har andre slektstre. På same vis får eg hjelp fra andre som fører til nye viktige opplysningar.

 

Slysner

Somme er meir uheldige enn andre. trur eg er ein av dei. Var på butikken for ei veke sidan. Skulle ta med meg ein «pakke» med alkoholfritt øl frå ei hylle, men eitt eller anna gjekk ikkje etter planen og seks flasker small i golvet. Spør ikkje om det var glasbitar og øl utover golvet. Eg er flau endå, sjølvom eg ikkje veit om det var mi skuld. Kanskje det var pappen som flaskene hang i, som rauk.

Etter ei slik slysne, vert eg mint på andre uhell som har heimsøkt meg. Mykje verre ting enn å knuse flasker, glas, karaflar og pynteting. Uhell med bil. Har ikkje lyst å gå i detalj. men det har skjedd eitt og anna i dei over 40 åra eg har hatt lappen. Eg brukar aldri å skulde på andre, for det vil ingen tru på likevel.

Ein dag skulle eg hente ned noko som låg oppe på bjelkane i garasja. Då stod eg på ein gammal vaklevoren stol som brått svikta. Eg datt med ryggen ned på stolen. Greidde å kreke meg inn i huset. Kona køyrde meg til legen. Trøysta eg fekk var at eg hadde knekt ribbein. Den som har opplevd det, veit at det er vondt, ikkje minst når ein skal le eller nyse. Har forresten hatt fleire uhell med knekte siderev som resultat.

No i haust hadde eg ei ekkel oppleving. Var på fjellet i lag med ein granne. Vi hadde sett garn i fjellvatnet og var på veg til støylen der vi skulle overnatte for så å drage garna neste morgon. Sidan eg framleis er ganske lett til beins, la eg i veg i god fart for å ta ein avstikkar opp på ein haug der eg visste det var molter. Men akk, der stakk det opp noko i råsa slik at eg miste balansen og ramla med stor kraft framover på stien. Resultatet vart at eg skrapa meg opp i andletet og særleg gjekk det ut over nasen. Som vanleg både ser og kjennest det verre ut  enn det er Kan vel seie at eg kom frå det med skrekken og ein del skråmer. Nokre dagar etter var det ei gravferd i bygda med mykje folk samla. Eg våga meg dit, men ingen spurde kva eg hadde vore ute for.

Skulle fortalt litt om alle uferdene eg har hatt på glattisen, men det får vere til ein annan gong.

 

Fiskeri

2015 202Det vart storfangst.

Det er godt med steikte kreder, men det ligg litt arbeid i å få ein slik fangst i hus. Først må ein ta seg til fjells, få ut båten med garn og så ro og setje garna. Det var stri motvind då vi rodde til enden av vatnet, men vona om fangst gjorde at motivasjonen var på topp.

Morgonen etter var det det ei blank flate å ro i. Det er alltid eg som ror og den andre som ordnar med setjing og draging. Eitt av garna var særleg fullt av fisk. Då tenkte eg : «Dette er rovfiske.» No fiskar ikkje vi for å berge livet, men vi tenkjer sjølvsagt på at vi driv med kultiveringsarbeid. Færre fiskar i vatnet med betre kvalitet og vekt. Ein slik fisketur med overnatting i fjellet ber med seg naturoppleving, sosialt samver, og sjølvsagt steiking av fisk.

Det har vorte fleire fisketurar, men ikkje med garn.

Sykkelturen

Sommaren er full av lokale festivalar eller andre gode kulturtilbod, og alle bygder med respekt for seg sjølv må ha noko å samle folk om.

I dag var planen å sykle til Bjørke, kjøpe rjomegraut og gå på boklansering. Start frå Sunndalsfolla 1030. Då var det lagt inn ekstra sløyfe om Bjørkegardane. Vi rulla i veg, men etter 800 m var  noko frykteleg gale: flatt bakdekk. Kona tilbaud meg sin sykkel. Ho kunne ta den med tre gir. Tvillaust eit godt tilbod, men eg er sta og vi traska heim, reiv dekket av bakhjulet og fann straks eit hol som vi bøtte.

Ny start etter 45 minutt. Merkeleg hopping og rørsle i bakhjulet mitt. Kva no? Prøvde med litt justering på dekket og ferda heldt fram. Vi nærma oss Månabakkane. Issa då, flatt dekk igjen.  Lite vits i å snu, og lite vits i å halde fram, men vi gjekk opp bakkane. Utanfor Raudehuset sat  Eddie med kone og to døtre. Her var det brått hjelp å få. Ned i kjellaren og opp med ein sykkel. Den fekk eg  låne. Justering av setehøgda måtte til og litt meir luft i dekka. Litt meir terrengsykkel dette, ikkje så smale dekk som på min. Setehøgda var ikkje heilt maks. Det vart tungt å halde følgje med min betre halvdel, ho måtte stadig vente på meg. Vart mykje gåing før vi kom til Bueide. Sleit også med heilt å forstå girsystemet.

Eg hadde sjekka yr.no og visste at vi fekk nordaust på Skjåstadalen. Slett ikkje uvanleg med motvind denne vegen. Veret var fint, sol og skyer. Det vart meir og meir slitsamt og eg  tenkte heile tida på at vi også skulle tilbake.

Grauten var god den, men porsjonen kunne vore større. I ettertid har eg tenkt at den kanskje var stor nok. Så var det tid for boklansering på ungdomshuset. Bok om Indre Hjørundfjord frå istida og fram til yngre jarnalder. Den store sensasjonen kom etter kvart fram: Det var vikingar frå Bjørke som rana klosteret på Lindisfarne i 793 e. Kr.! Opplysninga var dokumentert ut frå funn i ei kvinnegrav frå denne tida. Heile bokprosjektet er finansiert av eit minnefond. På lanseringa var det både geologar og historikarar som la fram diverse funn.

Det vart ikkje kjøpt bok i denne omgang. Som halvt hjørundfjording burde eg nok skaffa meg eit eksemplar, men no var det tid for retur. Vinden hadde ikkje snudd, men det var berre så vidt. Det vart eit slit. Det hadde skya til, men heldigvis kom det ikkje regn. Useieleg godt å kome heim.